Yêu cầu công ty trả tiền làm thêm giờ chưa được thanh toán thì nên làm khi nào?Khi còn đang làm việc? Hay sau khi nghỉ việc?

Xin chào mọi người.

Tôi là luật sư Yoshinao Nagai, chuyên hỗ trợ người Việt Nam đang làm việc tại Nhật Bản.

“Biết là công ty còn nợ tiền làm thêm giờ. Nhưng… nên yêu cầu công ty trả vào lúc nào thì tốt?”

“Nên yêu cầu khi còn đang làm việc trong công ty, hay đợi đến sau khi nghỉ việc rồi mới yêu cầu…?”

Tôi nhận được rất nhiều câu hỏi như vậy từ người Việt đang làm việc tại Nhật.

Hôm nay, với chủ đề:

Tôi sẽ giải thích một cách dễ hiểu, dựa trên thực tiễn tại Nhật Bản, về ưu điểm và nhược điểm của:

• Trường hợp yêu cầu khi còn đang làm việc, và
• Trường hợp yêu cầu sau khi đã nghỉ việc.

1. Bạn thuộc kiểu nào? 3 trường hợp thường gặp

Những người gặp rắc rối vì tiền làm thêm giờ chưa được trả thường rơi vào 3 trường hợp sau.

Trước hết, hãy thử xem bạn gần với trường hợp nào nhất.

① Bạn vẫn đang làm việc và âm thầm chịu đựng

→ Vì bạn vẫn đang làm việc nên dễ thu thập chứng cứ về việc làm thêm giờ.

Tuy nhiên, do tâm lý “muốn tiếp tục làm ở công ty này” hoặc “không muốn xảy ra tranh chấp với công ty”, nên bạn rất khó mở lời yêu cầu.

② Sắp nghỉ việc nhưng chưa chuẩn bị gì

→ Khi bạn đã nghỉ việc rồi, các chứng cứ thu thập được có thể sẽ giảm đi đáng kể.

Vì vậy, ngay từ khi còn đang làm việc, bạn cần bắt đầu chuẩn bị và lưu giữ chứng cứ về làm thêm giờ.

③ Đã nghỉ việc hoặc đã về nước rồi mới đi tư vấn

→ Ngay cả sau khi nghỉ việc hoặc sau khi đã về nước, bạn vẫn có thể yêu cầu công ty trả tiền làm thêm giờ.

Tuy nhiên, số tiền có thể đòi lại được sẽ thay đổi rất lớn, tùy thuộc vào việc bạn đã để lại được bao nhiêu chứng cứ khi còn ở Nhật.

👉Dưới đây, tôi sẽ sắp xếp và giải thích dựa trên thực tiễn,

ưu điểm và nhược điểm của:

• Trường hợp yêu cầu khi còn đang làm việc, và
• Trường hợp yêu cầu sau khi đã nghỉ việc.

2. Ưu điểm và nhược điểm khi yêu cầu trong thời gian còn đang làm việc

(1) Ưu điểm khi yêu cầu trong thời gian còn đang làm việc

Theo luật pháp Nhật Bản, ngay cả khi đang làm việc, người lao động vẫn hoàn toàn có thể yêu cầu công ty trả tiền làm thêm giờ chưa được thanh toán.

Thậm chí, chính vì đang còn làm việc nên còn có những ưu điểm riêng.

① Dễ thu thập chứng cứ

Khi còn đang làm việc, bạn dễ thu thập các loại chứng cứ sau:

• Ảnh chụp màn hình thẻ chấm công / ứng dụng chấm công của công ty Nhật
• Bảng phân ca, đơn xin làm thêm giờ
• Bảng lương (bản giấy hoặc PDF)
• Dữ liệu đăng nhập trên máy tính công ty / hệ thống nghiệp vụ
• Tin nhắn LINE, chat công việc với cấp trên người Nhật

Ví dụ:

• 40 giờ làm thêm chưa được trả mỗi tháng
• Đơn giá làm thêm: 1,500円 (đơn giá làm thêm giờ)

→ 6万円/tháng

→ Trong 2 năm: 6万円 × 24ヶ月 ＝ 144万円

Những trường hợp tiền làm thêm giờ chưa được trả với số tiền lên tới khoảng 144万円 như vậy không hề hiếm.

② Có thể kỳ vọng cải thiện môi trường làm việc trong tương lai

Khi chính thức yêu cầu công ty Nhật Bản trong lúc vẫn đang làm việc,

không chỉ vấn đề:

Tiền làm thêm giờ chưa được trả trong quá khứ

mà còn cả:

Cách xử lý việc làm thêm trong tương lai

(giảm giờ làm thêm, hoặc trả tiền làm thêm một cách đầy đủ)

cũng có thể được xem xét và cải thiện trên phạm vi toàn công ty.

Đối với những người muốn tiếp tục làm việc lâu dài tại Nhật Bản,

đây cũng có thể trở thành một cơ hội để cải thiện môi trường làm việc.

(2) Nhược điểm và rủi ro khi yêu cầu trong thời gian còn đang làm việc

Việc yêu cầu công ty trả tiền làm thêm giờ khi còn đang làm việc không phải lúc nào cũng chỉ có mặt tích cực.

Thực tế, một số cấp trên ở công ty Nhật xem việc yêu cầu tiền làm thêm giờ như một hành động “phản bội”,

đặc biệt là những quản lý không hiểu rõ luật và hành động theo cảm xúc.

Kết quả là, có thể xảy ra những việc như:

• Thái độ của cấp trên đột ngột trở nên lạnh nhạt
• Bị cắt giảm ca làm / giảm lịch làm việc
• Bị đề nghị chuyển công tác hoặc thay đổi vị trí
• Không khí nơi làm việc trở nên xấu đi

Về nguyên tắc pháp luật,

việc công ty đối xử bất lợi hoặc sa thải người lao động chỉ vì họ yêu cầu tiền làm thêm giờ

có thể bị coi là trái pháp luật và vô hiệu.

Tuy nhiên, trên thực tế, dù không vi phạm pháp luật một cách rõ ràng,

vẫn có trường hợp công ty gây áp lực âm thầm thông qua thái độ, bố trí công việc hoặc lịch làm việc.

3. Ưu điểm và nhược điểm khi yêu cầu sau khi nghỉ việc

(1) Ưu điểm khi yêu cầu sau khi nghỉ việc

Không phải lo lắng về công ty (thoải mái về mặt tinh thần)

Sau khi nghỉ việc, bạn không còn phải đến công ty,

cũng không cần để ý thái độ hay sắc mặt của cấp trên.

Khi còn đang làm việc, thường sẽ xuất hiện những lo lắng như:

Vì vậy, rất khó để nói mạnh mẽ về quyền lợi của mình.

Ngược lại, sau khi nghỉ việc, bạn không còn bị ràng buộc bởi bầu không khí nơi làm việc,

nên tinh thần thoải mái hơn, và dễ bình tĩnh để lựa chọn hướng đi tiếp theo.

Ngoài ra, bạn có thể:

• Giao toàn bộ việc trao đổi với công ty cho luật sư (chỉ còn một đầu mối làm việc)
• Nếu cần, có thể tranh chấp rõ ràng tại tòa án (không phải e dè khi yêu cầu quyền lợi)

Tóm lại, sau khi nghỉ việc, bạn dễ hành động dựa trên “quyền lợi của bản thân”,

thay vì phải cân nhắc “sự thuận tiện cho công ty” — đây là ưu điểm lớn nhất.

👉 Có thể hiểu đơn giản là:

(2) Nhược điểm khi yêu cầu sau khi nghỉ việc

Sau khi nghỉ việc, việc thu thập chứng cứ sẽ khó hơn.

Khi đã nghỉ việc, bạn không còn vào được công ty,

vì vậy trong nhiều trường hợp, những chứng cứ sau sẽ rất khó lấy:

• Thẻ chấm công / ứng dụng chấm công
• Bảng phân ca
• Dữ liệu trên máy tính công ty hoặc hệ thống nghiệp vụ

Nói cách khác, ngay thời điểm nghỉ việc, việc “thu thập chứng cứ” trở nên khó hơn rất nhiều.

※ Tuy nhiên, nếu nhờ luật sư, ngay cả sau khi nghỉ việc,

vẫn có thể yêu cầu công ty cung cấp chứng cứ.

Ví dụ:

• Thông qua yêu cầu của đoàn luật sư
• Hoặc lệnh yêu cầu nộp tài liệu của tòa án

để yêu cầu công ty nộp thẻ chấm công hoặc sổ lương.

Dù vậy, không phải lúc nào cũng lấy được đầy đủ.

4. Kết luận: “Chuẩn bị khi còn làm việc, yêu cầu vào thời điểm nghỉ việc hoặc sau khi nghỉ việc” là phương án cơ bản

Tóm lại,

xét theo thực tiễn tại Nhật Bản và hoàn cảnh sinh hoạt của người Việt,

thì cách làm thực tế, ít áp lực và an toàn nhất là:

Tất nhiên, yêu cầu tiền làm thêm ngay khi còn đang làm việc

cũng không phải là điều không thể.

Mỗi người có hoàn cảnh khác nhau,

vì vậy nên trao đổi trước với luật sư,

để cùng chọn cách làm phù hợp và an toàn nhất cho bạn.

5. Việc bạn nên làm ngay bây giờ

(1) Lưu lại các chứng cứ về việc làm thêm giờ

Hãy thu thập và giữ lại chứng cứ trong khả năng có thể.

Những tài liệu sau đây đều có thể trở thành chứng cứ quan trọng:

• Bảng lương (bản giấy, PDF hoặc ảnh chụp)
• Bảng phân ca / bảng chấm công
• Nhật ký công việc
• Ảnh chụp thẻ chấm công của công ty Nhật
• Ảnh chụp màn hình email, tin nhắn, chat với cấp trên hoặc khách hàng
• Lịch sử thao tác trên hệ thống công việc
• Lịch sử sử dụng máy tính
• Ghi chú cá nhân (ghi lại giờ làm việc, nội dung công việc mỗi ngày)
• Dữ liệu thẻ giao thông IC
• Dữ liệu ra vào văn phòng … v.v.

👉 Càng chuẩn bị sớm và đầy đủ, việc yêu cầu tiền làm thêm giờ sau này càng thuận lợi.

(2) Hãy trao đổi với luật sư càng sớm càng tốt

Ngay trong lúc bạn còn đang băn khoăn,

tiền làm thêm giờ của bạn vẫn đang “mất đi” theo từng tháng.

Vì vậy, đừng chần chừ,

hãy trao đổi với luật sư càng sớm càng tốt.

Luật sư sẽ giúp bạn:

• Xác định cần những chứng cứ gì
• Cách thu thập chứng cứ
• Thời điểm phù hợp để yêu cầu công ty
• Và lập chiến lược an toàn, có lợi nhất cho bạn

6. Lời kết

Trên đây, hôm nay tôi đã chia sẻ về chủ đề:

dựa trên thực tiễn tại Nhật Bản.

Nếu hiện tại bạn đang:

• Làm thêm giờ rất nhiều ở công ty Nhật nhưng tiền làm thêm hầu như không được trả
• Đang phân vân có nên nghỉ việc ở công ty Nhật hay không
• Đã nghỉ việc hoặc đã về nước, nhưng vẫn còn băn khoăn về tiền làm thêm giờ chưa được trả

thì tôi khuyên bạn nên cùng luật sư xem xét và suy nghĩ kỹ.

Với tư cách là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam làm việc tại Nhật Bản,

tôi tiếp nhận tư vấn về tiền làm thêm giờ chưa trả, sa thải không công bằng, tai nạn lao động,

bằng tiếng Nhật đơn giản và tiếng Việt

(hỗ trợ trên toàn nước Nhật và cả từ nước ngoài).

👉 Đừng lo lắng một mình.

Bạn có thể nhắn tin cho tôi bất cứ lúc nào qua Zalo.

Tác giả

Yoshinao Nagai ｜ Luật sư duy nhất tại Nhật Bản chuyên về “người Việt Nam đang sinh sống tại Nhật”

Ông đã sinh sống tại Hà Nội hơn 10 năm.

Ông chuyên hỗ trợ pháp lý cho người Việt Nam đang làm việc và sinh sống tại Nhật Bản,

đặc biệt trong các vấn đề như tiền làm thêm giờ chưa được trả, sa thải không công bằng, tai nạn lao động, tư cách lưu trú và các rắc rối pháp lý liên quan.

Lĩnh vực hỗ trợ:

• Tiền làm thêm giờ chưa trả・Sa thải không công bằng
• Dịch vụ hỗ trợ nghỉ việc
• Tai nạn giao thông・Tai nạn lao động
• Tư cách lưu trú・Vấn đề Cục Xuất nhập cảnh
• Ly hôn・Bồi thường do ngoại tình
• Vụ án hình sự
• Tư vấn pháp lý cho doanh nghiệp Nhật Bản và doanh nghiệp Việt Nam
• Và các lĩnh vực liên quan khác

永井ベトナム法律事務所

弁護士　永井義直

日本で暮らすベトナムの人たちへ、労務問題、お金トラブル、契約トラブル、交通事故、男女トラブルなどの法律支援をしています。

無料チャット相談をしています。

Zaloへご連絡ください。