Xin chào mọi người.
Tôi là Yoshinao Nagai – luật sư chuyên hỗ trợ người Việt làm việc tại Nhật Bản.
Hôm nay, tôi viết bài này dành cho những ai đang ở trong tình trạng như sau:
“Dù đã lên giường nhưng cứ nghĩ mãi về công việc nên không thể ngủ được”
“Mỗi lần định đi làm thì cơ thể lại không thể cử động”
“Trên tàu điện, nước mắt cứ rơi không ngừng”
Dù vậy, rất nhiều người vẫn cố gắng chịu đựng đến giới hạn vì những lý do như:
“Không muốn gây phiền hà cho công ty”
“Sợ bị sa thải”
“Lo lắng về tư cách lưu trú (visa)”
Tôi xin nói thẳng kết luận:
Việc bạn nói rằng:
“Tôi đang rất mệt, xin cho tôi được nghỉ một thời gian”
không phải là ích kỷ hay đòi hỏi quá đáng.
Theo pháp luật Nhật Bản, công ty có nghĩa vụ bảo vệ sức khỏe của người lao động.
Việc bạn xin nghỉ tạm thời (nghỉ dưỡng bệnh) là quyền chính đáng của bạn.
Trước tiên, hãy đến bệnh viện và xin giấy chẩn đoán của bác sĩ.
Đó là bước khởi đầu quan trọng nhất.
1. Trong giấy chẩn đoán cần ghi những gì?
Tại bệnh viện, bạn hãy nói với lễ tân hoặc bác sĩ như sau:
“Xin hãy viết cho tôi giấy chẩn đoán để nộp cho công ty. Tôi muốn trong đó có ghi tên bệnh, thời gian cần nghỉ và tình trạng không thể làm việc bình thường.”
Những nội dung cần có trong giấy chẩn đoán chỉ gồm 3 điểm sau:
- Tên bệnh (ví dụ: trầm cảm, rối loạn thích ứng, v.v.)
- Thời gian cần nghỉ dưỡng (ví dụ: từ ngày ○ đến ngày ○)
- Một câu xác nhận rằng “khó có thể làm việc bình thường”
2. Cách báo với công ty (có thể copy nguyên văn)
Nếu bạn không biết phải viết như thế nào, hãy dùng nguyên mẫu dưới đây:
Kính gửi,
Tôi đã được bác sĩ chẩn đoán là cần nghỉ ngơi trong một khoảng thời gian nhất định.
Vì vậy, tôi xin nộp giấy chẩn đoán và mong được nghỉ việc tạm thời từ ngày ○ tháng ○.
Tôi xin lỗi vì đã gây ảnh hưởng đến công việc, và sẽ cố gắng hồi phục sức khỏe để có thể quay lại làm việc.
Chỉ cần nhớ 3 điểm quan trọng sau:
- Là bác sĩ đã kết luận bạn cần nghỉ ngơi
- Bạn sẽ nộp giấy chẩn đoán
- Ghi rõ ngày bắt đầu nghỉ việc
Bạn không cần viết tiếng Nhật thật hoàn hảo.
Điều quan trọng nhất là truyền đạt được ý của mình.
3. Nếu công ty nói những điều này thì cần đặc biệt chú ý — có thể là vi phạm pháp luật (cách tự bảo vệ khi bị trầm cảm)
Khi phải nghỉ làm vì trầm cảm, điều khó khăn nhất thường là trao đổi với công ty.
Tuy nhiên, nếu bạn làm theo mọi điều công ty nói mà không suy nghĩ, có thể sau này bạn sẽ rơi vào thế bất lợi.
Nếu bạn nghe thấy những câu như sau, hãy tạm dừng lại và cân nhắc kỹ:
❌ ① “Công ty không có chế độ nghỉ tạm thời, nên bạn chỉ còn cách nghỉ việc”
Ngay cả khi công ty không có chế độ nghỉ việc tạm thời,
nếu bạn đã có giấy chẩn đoán của bác sĩ mà công ty không có bất kỳ sự hỗ trợ nào
và lập tức yêu cầu bạn nghỉ việc hoặc sa thải,
thì có khả năng đó là sa thải trái pháp luật.
Trước tiên, hãy trả lời công ty như sau:
✅ Cách phản hồi
“Bác sĩ đã yêu cầu tôi cần nghỉ ngơi. Tôi sẽ nộp giấy chẩn đoán, nên mong công ty cùng trao đổi về hướng xử lý tiếp theo.”
❌ ② “Vì sẽ gây phiền cho mọi người, bạn nên nghỉ việc thì hơn”
Đây có thể là hành vi ép buộc nghỉ việc (công ty gây áp lực để bạn tự xin nghỉ).
Nếu bị nói như vậy, bạn nhất định phải làm một trong các việc sau:
✅ Việc cần làm (thu thập bằng chứng)
- Ghi lại thời gian, địa điểm và nội dung đã bị nói
- (Nếu an toàn) hãy ghi âm lại
Những điều này sẽ trở thành bằng chứng quan trọng quyết định nếu sau này xảy ra tranh chấp.
✅ Cách phản hồi
“Hiện tại sức khỏe của tôi không tốt nên chưa thể đưa ra quyết định nghỉ việc. Tôi sẽ tập trung điều trị và suy nghĩ sau khi tình trạng ổn định hơn.”
❌ ③ “Không cần giấy chẩn đoán đâu. Bạn cứ không cần đến công ty nữa cũng được”
Nghe có vẻ nhẹ nhàng, nhưng thực ra rất nguy hiểm.
Nếu bạn cứ để vậy, sau này công ty có thể nói rằng:
“Bạn tự ý nghỉ làm không phép nên đã bị sa thải”.
✅ Việc cần làm (thu thập bằng chứng)
- Nộp giấy chẩn đoán cho công ty (qua email, gửi bưu điện… bằng cách có lưu lại bằng chứng)
- Lưu lại ảnh chụp màn hình email hoặc tin nhắn LINE đã gửi trên điện thoại của bạn
✅ Cách phản hồi (ví dụ)
“Để chắc chắn, tôi xin gửi giấy chẩn đoán. Tôi cũng sẽ lưu lại bằng chứng đã gửi, mong công ty xác nhận giúp.”
❌ ④ “Công việc nhẹ thì vẫn làm được đúng không?”
Khi bác sĩ đã chẩn đoán rằng bạn cần nghỉ ngơi,
bạn không cần phải cố gắng đi làm.
✅ Cách phản hồi (ví dụ)
“Tôi sẽ kiểm tra lại chỉ định của bác sĩ rồi phản hồi. Tôi sẽ trao đổi với bác sĩ trước khi quyết định.”
4. Tư cách lưu trú (visa) có sao không?
Nhiều người lo lắng rằng:
“Nếu nghỉ việc trên 3 tháng thì có bị hủy tư cách lưu trú không?”
Theo luật quản lý xuất nhập cảnh của Nhật Bản, có quy định rằng:
“Nếu không thực hiện hoạt động phù hợp với tư cách lưu trú trong hơn 3 tháng mà không có lý do chính đáng, thì có thể bị hủy tư cách lưu trú.”
Tuy nhiên, điều quan trọng ở đây là cụm từ “lý do chính đáng”.
Nếu bạn:
- Đang điều trị trầm cảm hoặc bệnh tật
- Có giấy chẩn đoán của bác sĩ hoặc lịch sử khám chữa bệnh
- Có ghi lại quá trình trao đổi với công ty về việc nghỉ tạm thời
→ thì khả năng cao việc nghỉ để điều trị bệnh sẽ được công nhận là “lý do chính đáng”.
Những thứ bạn nên chuẩn bị gồm 3 điều:
- Giấy chẩn đoán
- Lịch sử đi khám (ảnh màn hình đặt lịch, hóa đơn đều được)
- Ảnh chụp màn hình email/tin nhắn xin nghỉ việc tạm thời
Điều quan trọng là:
Hãy chuẩn bị sẵn để có thể giải thích bất cứ lúc nào khi được hỏi.
Lời kết
Khi rơi vào tình trạng trầm cảm hoặc sức khỏe không tốt,
rất nhiều người tự trách bản thân như:
“Do mình yếu đuối”,
“Chỉ có mình nghỉ thì thật ích kỷ”.
Nhưng thực sự không phải lỗi của bạn.
Cách làm việc tại Nhật, các mối quan hệ nơi công sở, rào cản ngôn ngữ…
Trong hoàn cảnh đó, bạn đã cố gắng đến giới hạn.
Chỉ là cơ thể và tinh thần của bạn đang lên tiếng:
“Tôi đã đến giới hạn rồi.”
Trước hết, hãy bảo vệ chính cơ thể và tinh thần của mình.
Sau đó, hãy tận dụng tối đa các制度 và pháp luật của Nhật Bản để đứng về phía bạn.
Và vì điều đó, tôi ở đây để hỗ trợ bạn.
Là một luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam đang sinh sống tại Nhật,
tôi hàng ngày hỗ trợ các vấn đề liên quan đến công việc như:
nợ lương làm thêm, sa thải trái pháp luật, tai nạn lao động, v.v.
📱 Trên Zalo, tôi có nhận tư vấn miễn phí qua chat
(hỗ trợ toàn quốc, có thể dùng tiếng Việt).
Hãy cứ thoải mái gửi tin nhắn trước nhé.
Hẹn gặp lại bạn.
Tác giả
Luật sư Yoshinao Nagai (Văn phòng Luật Nagai Vietnam)
Là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam làm việc tại Nhật Bản,
tôi chủ yếu hỗ trợ các vấn đề về lao động và tư cách lưu trú.
Từ năm 2010, tôi đã làm việc tại Hà Nội hơn 10 năm,
vì vậy tôi hiểu rất rõ về người Việt Nam.
Nếu bạn gặp các vấn đề pháp lý như:
nợ lương làm thêm, sa thải trái pháp luật, tai nạn lao động hoặc các vấn đề khác,
hãy liên hệ với tôi qua Zalo bất cứ lúc nào.
Hỗ trợ trên toàn quốc, có thể sử dụng tiếng Việt.
※ Bài viết này mang tính chất giải thích chung.
Việc áp dụng thực tế sẽ phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể.
Chúng tôi khuyến khích bạn nên liên hệ tư vấn sớm.
永井ベトナム法律事務所
弁護士 永井義直
日本で暮らすベトナムの人たちへ、労務問題、お金トラブル、契約トラブル、交通事故、男女トラブルなどの法律支援をしています。
無料チャット相談をしています。
Zaloへご連絡ください。
📩 Tư vấn miễn phí qua Zalo
Nếu bạn đang băn khoăn về vấn đề pháp lý tại Nhật Bản như tiền làm thêm giờ, sa thải, tai nạn lao động, visa hoặc các tranh chấp khác, hãy nhắn tin qua Zalo để được kiểm tra trước.
Kiểm tra qua Zalo
