Tư vấn lao động dành cho người Việt Nam tại Nhật Bản
Đừng khuất phục trước lời đe dọa của công ty! Hỏi đáp về rắc rối khi nghỉ việc.
Xin chào mọi người.
Tôi là Nagai, luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam làm việc tại Nhật Bản.
“Nếu nghỉ việc thì sẽ bắt bồi thường thiệt hại”
“Không trả lương”
“Không cấp giấy tờ visa”
— Bạn có đang bị công ty nói những điều như vậy, đến mức sợ hãi và không dám hành động không?
Hãy bình tĩnh.
Phần lớn những lời này là “lời đe dọa” nhằm khiến bạn từ bỏ ý định nghỉ việc.
Về mặt pháp lý, hầu như chúng không được công nhận.
Trong bài viết này, tôi sẽ lần lượt giải đáp 15 trường hợp đe dọa thường gặp.
Q1. “Nếu nghỉ việc sẽ phải bồi thường thiệt hại”
A. Trong trường hợp nghỉ việc thông thường, gần như không có chuyện bồi thường thiệt hại được chấp nhận.
Để công ty thực sự có thể yêu cầu bồi thường, cần phải chứng minh rằng việc bạn nghỉ việc đã gây ra thiệt hại cụ thể cho công ty.
Vì vậy, chỉ với lý do “thiếu nhân lực” hay “nghỉ việc đột ngột” là không đủ.
Trong thực tế, trường hợp chỉ nghỉ việc bình thường mà bị buộc bồi thường là rất hiếm.
Khi bị công ty nói như vậy, chắc hẳn bạn sẽ rất lo lắng.
Nhưng bạn không cần phải chịu đựng một mình.
Nếu bị nói “sẽ yêu cầu bồi thường thiệt hại”, hãy sớm tham khảo ý kiến luật sư.
Q2. “Nếu nghỉ việc thì phải nộp tiền phạt”
A. Đây là hành vi trái pháp luật. Bạn không cần phải trả.
Tại Nhật Bản, việc thỏa thuận “nghỉ việc thì phải nộp tiền phạt” bị pháp luật cấm.
Ngay cả khi điều này được ghi trong hợp đồng, thì cũng không có hiệu lực.
Q3. “Sẽ không trả lương tháng cuối”
A. Đây là hành vi trái pháp luật.
Tiền lương cho phần đã làm việc bắt buộc phải được trả.
Công ty có nghĩa vụ phải trả đầy đủ tiền lương cho phần công việc bạn đã làm.
Q5. “Sẽ không cấp giấy tờ visa”
A. Điều này là không được phép.
Công ty có nghĩa vụ cung cấp giấy tờ.
Ngay cả khi bạn nghỉ việc, công ty vẫn có nghĩa vụ cung cấp các giấy tờ cần thiết.
Nếu công ty không cung cấp, bạn chỉ cần giải thích tình hình với Cục xuất nhập cảnh thì vẫn không có vấn đề gì.
Q6. “Nếu nghỉ việc thì không được ở lại Nhật, sẽ bị cưỡng chế về Việt Nam”
A. Chỉ vì nghỉ việc mà lập tức bị cưỡng chế về nước là không đúng.
Hãy bình tĩnh.
Trước hết, nếu bạn đã có công việc mới, thì trong thời hạn visa còn hiệu lực, bạn chỉ cần thực hiện các thủ tục cần thiết tùy theo tình trạng của mình (như đổi tư cách lưu trú, gia hạn thời gian lưu trú…) là được.
Ngược lại, nếu tại thời điểm nghỉ việc mà bạn chưa có công việc mới, thì cách xử lý sẽ khác nhau tùy vào lý do nghỉ việc.
① Trường hợp nghỉ việc hoàn toàn do lý do cá nhân
Ngay cả khi bạn nghỉ việc vì lý do cá nhân như điều kiện lương…, thì cũng không phải ngay lập tức trở thành cư trú bất hợp pháp.
Tuy nhiên, nếu đến khi hết hạn lưu trú mà bạn chưa tìm được công việc mới và chưa làm thủ tục cần thiết, thì bạn sẽ không thể tiếp tục ở lại.
Trong trường hợp visa hết hạn, bạn cần tạm thời về Việt Nam.
② Trường hợp nghỉ việc do nguyên nhân gần như thuộc về công ty
Ví dụ:
- Công ty phá sản
- Thu hẹp kinh doanh dẫn đến bị cho nghỉ việc
- Không trả lương
- Bạo lực
- Quấy rối quyền lực
- Quấy rối tình dục
Hoặc các lý do không phải lỗi của bản thân hay có lý do chính đáng để nghỉ việc, thì có khả năng được chuyển sang “visa hoạt động đặc định (1 năm)” để tìm việc.
Với loại visa này, bạn có thể tìm việc trong tối đa 1 năm.
※ Về visa sẽ khác nhau tùy từng trường hợp cụ thể.
Hãy cân nhắc cẩn thận và обязательно tham khảo ý kiến Cục xuất nhập cảnh trước.
Q7. “Không đến công ty thì không thể nghỉ việc”
A. Bạn vẫn có thể nghỉ việc mà không cần đến công ty.
Bạn có thể thông báo ý định nghỉ việc qua LINE, email hoặc thư.
Không cần phải cố gắng đến công ty.
Q8. “Không viết đơn xin nghỉ việc thì không thể nghỉ”
A. Đơn xin nghỉ việc không phải là bắt buộc.
Chỉ cần thể hiện ý định là được.
Chỉ cần bạn thông báo “tôi nghỉ việc” thì việc nghỉ đã có hiệu lực.
Có thể dùng LINE hoặc email.
Tuy nhiên, nếu công ty có mẫu đơn nghỉ việc riêng, thì nên sử dụng để thủ tục diễn ra suôn sẻ hơn.
Q9. “Không bàn giao công việc thì không thể nghỉ việc”
A. Dù không bàn giao công việc, bạn vẫn có thể nghỉ việc.
Chỉ cần thông báo ý định nghỉ việc là được.
Tuy nhiên, nếu không bàn giao các công việc quan trọng, có nguy cơ công ty sẽ yêu cầu bồi thường thiệt hại.
Để quá trình nghỉ việc diễn ra suôn sẻ, bạn nên chuẩn bị tài liệu bàn giao đầy đủ và gửi qua email hoặc các hình thức khác để lưu lại bằng chứng.
Q10. “Phải nghe điện thoại”
A. Bạn không có nghĩa vụ phải nghe điện thoại.
Nếu bạn cảm thấy sợ khi nói chuyện với cấp trên, sợ cả việc nghe điện thoại, thì hãy gửi email cho công ty như sau:
“Từ bây giờ, xin vui lòng liên hệ với tôi qua email.
Tôi không thể nghe điện thoại, mong được thông cảm.”
Sau đó, dù có cuộc gọi đến, bạn không nghe máy cũng không vấn đề gì.
Q11. “Phải lập tức rời khỏi ký túc xá”
A. Không phải lúc nào bạn cũng bị buộc phải rời đi ngay lập tức.
Thông thường, bạn không cần phải rời đi ngay trong ngày.
Trước hết hãy bình tĩnh.
Ở Nhật, đối với nhà ở công ty hoặc ký túc xá, không phải cứ nghỉ việc là bắt buộc phải rời đi ngay trong ngày.
Thực tế, trong quy định ký túc xá thường quy định phải rời đi trong vòng 2 tuần đến 1 tháng sau khi nghỉ việc.
Trước hết, hãy kiểm tra quy định của ký túc xá.
【Những điều tuyệt đối không nên làm vội】
Vì sợ hãi mà vội vàng chuyển ra khách sạn là điều nên tránh.
Làm vậy sẽ khiến bạn phải trả cùng lúc tiền khách sạn, tiền chuyển nhà, chi phí ban đầu cho chỗ ở mới, dẫn đến áp lực tài chính rất lớn.
【3 câu hỏi nên hỏi công ty qua LINE】
Để lưu lại bằng chứng, hãy hỏi công ty qua LINE hoặc email như sau:
“Ngày phải rời đi là khi nào?”
“Quy định đó được ghi ở đâu trong nội quy công ty?”
“Trong thời gian nghỉ phép có lương, tôi có thể tiếp tục ở không?”
Việc lưu lại bằng chứng bằng văn bản quan trọng hơn gọi điện thoại.
Nếu công ty phớt lờ những điều này và:
- Tự ý thay khóa phòng
- Mang đồ đạc của bạn ra ngoài
- Cắt nước hoặc điện
→ thì đó là hành vi vượt quá giới hạn.
Những cách làm như vậy có khả năng cao là vi phạm pháp luật.
Nếu công ty có những hành vi cưỡng ép như vậy, hãy sớm tham khảo ý kiến luật sư.
Luật sư sẽ hỗ trợ xử lý phù hợp với công ty.
Chỉ vì nghỉ việc mà không có nghĩa là bạn sẽ mất chỗ ở ngay lập tức.
Đừng vội vàng hành động, hãy lên kế hoạch rời đi và tìm chỗ ở mới một cách hợp lý.
Q12. “Sẽ đưa bạn vào danh sách đen. Không cho bạn chuyển việc”
A. Không tồn tại cái gọi là “danh sách đen” như vậy.
Công ty không thể tự ý hạn chế cơ hội việc làm trong tương lai của bạn.
Q13. “Sẽ liên hệ với công ty mới của bạn về bạn. Sẽ khiến bạn không được nhận”
A. Hãy bình tĩnh.
Phần lớn đây chỉ là lời đe dọa.
Giả sử công ty thực sự liên hệ với nơi làm việc mới, sẽ phát sinh 2 vấn đề sau:
- Nếu truyền đạt thông tin sai sự thật, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự như tội phỉ báng danh dự.
- Ngay cả khi là sự thật, việc liên hệ với công ty mới mà không có sự đồng ý của bạn để cản trở việc tuyển dụng có thể bị coi là hành vi trái pháp luật và phải bồi thường thiệt hại.
Tức là, đây cũng là hành vi có rủi ro rất lớn đối với công ty.
Nếu bạn bị nói như vậy, hãy nhanh chóng tham khảo ý kiến luật sư.
Luật sư có thể gửi cảnh báo đến công ty và hỗ trợ bạn thực hiện thủ tục nghỉ việc, đồng thời bảo vệ việc chuyển việc của bạn.
Q15. “Vì là hợp đồng có thời hạn nên tuyệt đối không thể nghỉ việc”
A. Không phải là tuyệt đối không thể nghỉ việc.
Đối với hợp đồng có thời hạn, đúng là về nguyên tắc, việc nghỉ giữa chừng là khó.
Tuy nhiên, nếu có lý do chính đáng buộc phải nghỉ, bạn vẫn có thể nghỉ việc giữa chừng.
Ví dụ:
- Bệnh tật, tình trạng sức khỏe không tốt
- Không được trả lương
- Bị quấy rối (power harassment, sexual harassment)
- Nội dung công việc khác nhiều so với hợp đồng
Ngoài ra, với hợp đồng có thời hạn trên 1 năm, về nguyên tắc, sau khi đã làm việc quá 1 năm kể từ khi bắt đầu hợp đồng, người lao động có thể xin nghỉ bất cứ lúc nào.
Vì vậy, “Vì là hợp đồng có thời hạn nên tuyệt đối không thể nghỉ việc” → bạn không cần phải tin nguyên văn cách nói này của công ty.
Tuy nhiên, việc nghỉ giữa chừng trong hợp đồng có thời hạn sẽ phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể.
Vấn đề này khá phức tạp, vì vậy đừng tự quyết định một mình mà hãy sớm tham khảo ý kiến luật sư.
Kết luận
Việc bạn cảm thấy sợ hãi khi bị công ty nói những lời mạnh như vậy là điều hoàn toàn bình thường.
Nhưng không phải những lời đó đều đúng về mặt pháp luật.
Và hãy nhớ một điều:
Ngay khi xuất hiện những lời đe dọa như vậy, thì đó không còn là việc bạn nên tự mình giải quyết nữa.
Hãy giữ lại toàn bộ tin nhắn LINE và các tin nhắn khác, đừng xóa.
Nếu có thể ghi âm một cách an toàn, hãy ghi âm lại các cuộc trao đổi.
Sau đó, hãy sớm tham khảo ý kiến luật sư và để luật sư làm người đại diện giúp bạn thực hiện thủ tục nghỉ việc.
Bạn không cần phải một mình đối đầu với công ty.
Văn phòng luật Nagai Việt Nam cung cấp dịch vụ hỗ trợ nghỉ việc bởi luật sư.
Chi phí là 55,000円 (đã bao gồm thuế).
Dịch vụ bao gồm: liên hệ với công ty, xử lý phản hồi từ công ty, hỗ trợ các thủ tục trả lại đồ và chuẩn bị giấy tờ cần thiết.
Tôi là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam làm việc tại Nhật Bản, chủ yếu về các vấn đề lao động.
Hiện đang cung cấp tư vấn miễn phí qua chat Zalo, hỗ trợ trên toàn quốc và bằng tiếng Việt.
Hãy liên hệ để được tư vấn.
Bạn có thể trao đổi qua Zalo.
Nếu bạn bị công ty đe dọa khi nghỉ việc, bị nói phải bồi thường, không trả lương, không cấp giấy visa hoặc không biết cách nghỉ việc an toàn, bạn có thể gửi tin nhắn để kiểm tra trước.
Kiểm tra qua ZaloNgười viết
Luật sư Nagai Yoshinao (Văn phòng luật Nagai Việt Nam)
Là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam làm việc tại Nhật Bản, chủ yếu về các vấn đề lao động và tư cách lưu trú.
Từ năm 2010, tôi đã làm việc tại Hà Nội hơn 10 năm, nên rất hiểu về người Việt Nam.
Nếu bạn gặp các vấn đề như chưa được trả tiền làm thêm, sa thải trái pháp luật, tai nạn lao động hoặc các vấn đề pháp lý khác, hãy liên hệ qua Zalo bất cứ lúc nào.
- ✅ Hỗ trợ toàn quốc
- ✅ Có thể trao đổi bằng tiếng Việt
