Thời gian chờ trực, chờ việc, hoặc ngủ tạm (ngủ giữa ca) vẫn có thể được tính là thời gian làm việc trong một số trường hợp.

Bạn đã từng nghe công ty nói với mình những câu như thế này chưa?

• “Không có khách thì coi như rảnh, nên không tính lương.”
• “Ngủ tạm trong ca đêm là giờ nghỉ, nên không có tiền làm thêm.”

Kết luận trước tiên là —

Hôm nay, chúng tôi sẽ giải thích các trường hợp mà thời gian chờ trực, chờ việc, thời gian nghỉ, thời gian ngủ tạm được coi là thời gian làm việc, và các trường hợp được coi là thời gian nghỉ.

1．Sự khác nhau giữa thời gian làm việc và thời gian nghỉ là gì?

Thời gian nghỉ là khoảng thời gian hoàn toàn tự do.

Là khoảng thời gian mà cả về địa điểm lẫn thời gian, bạn không bị công ty ràng buộc.

Thời gian làm việc là khoảng thời gian bị công ty ràng buộc.

Việc “có bị công ty ràng buộc hay không” được đánh giá dựa trên các điểm sau:

• Trong khoảng thời gian đó, bạn có được ở đâu tùy ý không.
• Trong khoảng thời gian đó, bạn có được làm gì tùy ý không.
• Khi bị gọi, bạn có thể từ chối không.

Mức độ tự do càng thấp thì càng được coi là bị công ty ràng buộc, và khi đó thời gian này sẽ được xem là thời gian làm việc.

2．Thời gian chờ trực, thời gian chờ việc theo chỉ đạo của công ty là “thời gian làm việc”

Thời gian chờ trực

Ví dụ: trong ca đêm,

• chờ trực trong văn phòng hoặc ký túc xá
• có điện thoại thì có nghĩa vụ phải xử lý ngay
• không được ra ngoài
• nơi ngủ hoặc nơi chờ cũng do công ty chỉ định

Những khoảng thời gian như vậy có thể nói là bị công ty ràng buộc, và sẽ được coi là thời gian làm việc.

Thời gian chờ việc

Ví dụ,

• ở cửa hàng tiện lợi, dù không có khách vẫn phải đứng chờ trước quầy
• ở quán ăn, trong thời gian ít khách phải chờ trong bếp
• ở nhà máy, chờ sẵn để đề phòng khi máy móc gặp sự cố

Đây là khoảng thời gian chờ để có thể xử lý khách hoặc sự cố bất cứ lúc nào.

Vì là thời gian chờ theo chỉ đạo của công ty, nên được coi là thời gian làm việc.

3. Trường hợp được coi là thời gian nghỉ

Ngược lại, những khoảng thời gian như dưới đây sẽ được coi là “thời gian nghỉ”, và không phát sinh tiền làm thêm giờ.

• Hoàn toàn được giải phóng khỏi công việc
• Trong khoảng thời gian đó, làm gì cũng được.
• Cũng có thể ra ngoài.

Ví dụ:

• Nghỉ trưa từ 12:00〜13:00
• Có thể ra ngoài ăn cơm
• Có thể Chơi game trên điện thoại
• Trừ khi có việc đặc biệt thì hầu như không bị gọi

Những khoảng thời gian như vậy, tự do cả về địa điểm lẫn thời gian, sẽ được coi là “thời gian nghỉ”.

4．Thời gian ngủ tạm

Trong các công việc như ca đêm, trực đêm, bảo vệ, chăm sóc điều dưỡng,

“ngủ tạm” là điều thường hay xuất hiện.

Đây là phần dễ xảy ra tranh chấp với công ty nhất.

Ngay cả khi đang ngủ, vẫn có trường hợp được coi là “thời gian làm việc”

Những kiểu ngủ tạm dưới đây dễ bị đánh giá là thời gian làm việc.

• Không được tự ý rời khỏi phòng ngủ tạm
• Nếu có cuộc gọi thì có nghĩa vụ phải dậy để xử lý ngay
• Thực tế, ban đêm thường xuyên bị gọi dậy nhiều lần để xử lý

Tóm lại,

“được phép ngủ, nhưng phải chờ trong trạng thái lúc nào bị gọi cũng có thể làm việc”,

trong trường hợp như vậy,

tòa án thường coi là bị công ty ràng buộc, và được xem là thời gian làm việc.

Ngược lại, những kiểu ngủ tạm dưới đây dễ được đánh giá nghiêng về thời gian nghỉ.

• Có thể ra ngoài.
• Trên thực tế, hầu như không bị gọi.

Tóm lại, những trường hợp mà “chỉ là chờ trực trên danh nghĩa, nhưng trên thực tế gần như là thời gian tự do” thì khả năng cao sẽ được đánh giá là thời gian nghỉ.

5．Thời gian của bạn là nghỉ hay thời gian làm việc？【7 mục kiểm tra】

Hãy đánh ✔ vào những mục phù hợp.

Đánh dấu tích ✔ càng nhiều thì thời gian đó càng dễ trở thành「thời gian làm việc」.

✅ Tự do về địa điểm

• ☐ Không được ra ngoài (cấm ra ngoài)
• ☐ Nơi chờ trực, nơi ngủ tạm do công ty quyết định
• ☐ Dù có thể di chuyển nhưng bị công ty yêu cầu “phải ở công ty”

✅ Tự do trong hành động

• ☐ Không tự do sử dụng khoảng thời gian đó (việc ra ngong, ngủ, ăn uống… bị hạn chế trên thực tế)
• ☐ Bị yêu cầu “luôn trong trạng thái có thể làm việc ngay” (vẫn mặc đồng phục／không được rời điện thoại／phải ở trong phạm vi có thể quay lại ngay, v.v.)

✅ Nghĩa vụ khi bị gọi

• ☐ Nếu có điện thoại hoặc bị gọi thì “bắt buộc” phải xử lý
• ☐ Nếu từ chối khi bị gọi thì bị mắng／bị đánh giá thấp／bị phạt

✅ Cách vận hành thực tế (thực tế ngoài đời)

• ☐ Trên thực tế, trong khoảng thời gian đó thường xuyên bị gọi／phát sinh việc phải xử lý

6．Hai việc bạn nên làm ngay bây giờ

1）Giữ lại “chứng cứ đã làm việc”

Điều quan trọng trước tiên là bạn cần lưu giữ lại các thông tin đó dưới hình thức khó bị xóa bỏ như:

• Ảnh, ảnh chụp màn hình, PDF
• Ảnh thẻ chấm công
• Bảng ca, bảng làm việc, bảng đi làm
• Nhật ký công việc
• Email／LINE／chat với cấp trên, đồng nghiệp, khách hàng（ảnh chụp màn hình
• Lịch sử cuộc gọi trong lúc ngủ tạm
• Ghi chú của bản thân（thời gian làm việc／khung thời gian chờ trực・ngủ tạm／số lần bị gọi)
• Quy định, nội quy về ca đêm, ngủ tạm　v.v.

（2）Nên tham khảo ý kiến luật sư càng sớm càng tốt

Vì vậy, ngay cả khi bạn đang còn băn khoăn, số tiền làm thêm giờ đó vẫn đang dần mất đi theo thời gian.

Do vậy, trước hết hãy tư vấn sớm.

Khi bạn tư vấn, luật sư sẽ giúp bạn…

• Cần những chứng cứ nào
• Lấy chứng cứ như thế nào
• Khi nào yêu cầu theo thứ tự ra sao（cách tiến hành）

Luật sư sẽ giúp bạn sắp xếp, làm rõ những điểm này.

※Không phải cứ đi tư vấn là phải yêu cầu công ty ngay trong ngày đó.

Trước mắt việc tham vấn với luật sư sẽ giúp xác nhận tình hình hiện tại của bạn.

7．Kết thúc

“Ngủ tạm trong ca đêm thì phải chấp nhận thôi.”

“Thời gian rảnh thì không được tính lương.”

Bạn có đang nghe những câu như vậy và âm thầm chịu đựng không?

Tuy nhiên, theo pháp luật Nhật Bản, dù công ty gọi đó là “thời gian nghỉ” hay “ngủ tạm”,

nếu trên thực tế vẫn là trạng thái chờ trực, thì trong một số trường hợp vẫn có thể được công nhận là thời gian làm việc.

Điều quan trọng không phải là cách công ty gọi,

mà là bạn đã bị ràng buộc đến mức nào.

• Không được ra ngoài
• Khi bị gọi thì không thể từ chối
• Trên thực tế thường xuyên bị gọi

Trong những tình huống như vậy, có khả năng sẽ được coi là thời gian làm việc.

“Nếu bạn băn khoăn liệu trường hợp này có được tính tiền làm thêm hay không,”

thì trước hết chỉ cần kiểm tra lại là được.

Bạn có thể gửi qua Zalo 1〜2 ảnh chụp màn hình bảng ca hoặc chỉ thị.

Chỉ cần hỏi:

“Trường hợp này có được tính tiền làm thêm không?”

Bắt đầu từ một câu như vậy là đủ.

Để bạn không phải lo lắng một mình, tôi sẽ hỗ trợ với tư cách là luật sư.

Hẹn gặp lại.

Tác giả

永井 義直｜Luật sư tại Nhật Bản chuyên tư vấn cho “người Việt Nam đang cư trú và làm việc tại Nhật ”

Luật sư đã sinh sống và làm việc tại Hà Nội hơn 10 năm,

Chuyên hỗ trợ người Việt đang sống tại Nhật về các rắc rối pháp lý như: tiền làm thêm chưa được trả, sa thải trái luật, tai nạn lao động, tư cách lưu trú…

Lĩnh vực hỗ trợ:

Tiền làm thêm chưa trả, sa thải trái luật／ủy quyền nghỉ việc／tai nạn giao thông, tai nạn lao động／visa, cục nhập cảnh／ly hôn, bồi thường ngoại tình／vụ án hình sự／pháp lý cho doanh nghiệp Nhật, doanh nghiệp Việt, v.v.

永井ベトナム法律事務所

弁護士　永井義直

日本で暮らすベトナムの人たちへ、労務問題、お金トラブル、契約トラブル、交通事故、男女トラブルなどの法律支援をしています。

無料チャット相談をしています。

Zaloへご連絡ください。