Xin chào mọi người.
Tôi là luật sư Yoshinao Nagai, luật sư hỗ trợ người Việt Nam làm việc tại Nhật Bản.
Có người đã bị nói như thế này:
“Doanh số của bạn kém, từ giờ không cần đến làm nữa.”
“Chỉ vì không đạt chỉ tiêu mà bị sa thải thì có phải chấp nhận không?”
Tôi thường nhận được những câu hỏi như vậy.
Tuy nhiên, theo pháp luật Nhật Bản, chỉ với lý do “doanh số kém, không đạt chỉ tiêu”, thì việc sa thải có khả năng cao sẽ bị coi là vô hiệu.
Hôm nay tôi sẽ giải thích với chủ đề:
“Sa thải vì doanh số kém — Điều đó có hợp pháp không?”
1．Kết luận
Trong các án lệ tại Nhật Bản, việc sa thải chỉ vì doanh số kém hoặc không đạt chỉ tiêu thường bị coi là vô hiệu.
Để việc sa thải được coi là hợp pháp, công ty cần phải có hai điều sau.
① Xét một cách khách quan, thành tích phải thực sự kém nghiêm trọng
Ví dụ như các trường hợp sau:
- Trong cùng một bộ phận, chỉ có một người có thành tích thấp một cách rõ rệt
- Trong thời gian dài hầu như không có sự cải thiện
- Thành tích kém gây ảnh hưởng lớn đến công việc
② Công ty đã nhiều lần nhắc nhở, hướng dẫn và xem xét việc chuyển vị trí công việc
Ví dụ như:
- Nhiều lần nhắc nhở, cảnh báo và hướng dẫn cải thiện bằng văn bản
- Đã tạo cơ hội đào tạo hoặc huấn luyện
- Nhưng trong thời gian dài vẫn không có cải thiện
Chỉ khi cả hai điều kiện này cùng tồn tại, việc sa thải mới có thể được coi là hợp pháp.
Nếu thiếu một trong hai điều, thì khả năng cao việc sa thải sẽ bị coi là sa thải không hợp pháp và bị vô hiệu.
2．Ví dụ cụ thể
Ví dụ ①：Anh H – nhân viên kinh doanh
Tình huống của Ví dụ ①
Anh H làm công việc kinh doanh (sales) tại một công ty Nhật Bản.
Trong 3 tháng sau khi vào làm, anh không đạt được chỉ tiêu doanh số.
Sau đó, cấp trên đột nhiên nói với anh:
“Thành tích của bạn kém, từ tháng sau không cần đến làm nữa.”
Tuy nhiên, trước đó công ty chưa từng:
- Nhắc nhở cụ thể
- Hướng dẫn cách làm kinh doanh
- Tổ chức đào tạo
- Đề xuất chuyển sang vị trí công việc khác
⇒ Trong trường hợp như vậy, khả năng cao việc sa thải sẽ bị coi là vô hiệu.
Lý do là vì công việc kinh doanh không phải lúc nào cũng có kết quả ngay sau khi vào làm.
Đặc biệt, việc chưa đạt kết quả tốt chỉ sau 3 tháng là điều không hiếm.
Vì vậy, về phía công ty, đáng lẽ phải: Hướng dẫn và đào tạo, Tạo cơ hội để cải thiện, Xem xét chuyển sang công việc khác.
Sau khi thực hiện những bước đó, mới nên cân nhắc liệu việc sa thải có thực sự cần thiết hay không.
Ví dụ ②：Anh B – nhân viên nhà hàng
Tình huống của Ví dụ ②
Anh B làm việc tại một nhà hàng, với vị trí nhân viên phục vụ (hall staff).
Gần đây, doanh thu của toàn bộ cửa hàng giảm xuống.
Sau đó, quản lý cửa hàng nói với anh:
“Doanh thu kém nên sẽ giảm nhân viên người nước ngoài trước. Bạn bị sa thải.”
Tuy nhiên, nguyên nhân khiến doanh thu của cửa hàng giảm thường là những yếu tố như:
- Vị trí của cửa hàng
- Giá cả sinh hoạt tăng
- Thực đơn của quán
- Cách định giá món ăn
Những yếu tố này không phải là điều mà một nhân viên có thể tự mình kiểm soát được.
⇒ Trong trường hợp như vậy, khả năng cao việc sa thải sẽ bị coi là vô hiệu.
Không thể đổ trách nhiệm cho một nhân viên người Việt duy nhất đối với việc doanh thu của cả cửa hàng giảm.
Ngoài ra, việc nói rằng “vì là người nước ngoài nên sẽ cắt giảm trước” bản thân nó đã là sự phân biệt đối xử không công bằng, vì vậy khả năng cao việc sa thải cũng sẽ bị coi là vô hiệu.
4．Nếu bị nói “bị sa thải”, trước hết hãy làm những việc sau
① Ghi lại nội dung những lần bị cấp trên nhắc nhở hoặc hướng dẫn
Các thông tin như LINE, email, chat nội bộ, giấy đánh giá nhân sự, ghi chú khi họp trao đổi…
Những bằng chứng về việc cấp trên đã chỉ ra điều gì với bạn sau này sẽ rất quan trọng.
Hãy lưu lại tất cả.
② Yêu cầu công ty cung cấp lý do sa thải bằng văn bản
Hãy bình tĩnh nói với công ty:
“Xin cho tôi lý do sa thải bằng văn bản được không?”
Vì khi sau này tranh chấp về việc sa thải không hợp pháp,
việc công ty nói rằng họ sa thải bạn vì lý do gì sẽ là điều rất quan trọng.
③ Ghi lại thành tích công việc của bản thân
Nếu bạn có các tài liệu như: Doanh số bán hàng của bản thân, Số cuộc hẹn (appointment), Số lần đi gặp khách hàng, Sự thay đổi doanh thu của toàn bộ cửa hàng hoặc bộ phận,... thì sẽ dễ giải thích rằng “liệu thật sự chỉ là lỗi của riêng mình hay không”.
④ Đừng ký vào đơn xin nghỉ việc ngay lập tức
Nếu bạn ký vào đơn xin nghỉ việc theo lời công ty, sau này sẽ rất khó để tranh chấp việc sa thải không hợp pháp.
Hãy nói: “Tôi muốn mang về suy nghĩ trước.” Và đừng ký ngay tại chỗ.
⑤ Nếu cảm thấy lo lắng, hãy tham khảo ý kiến luật sư sớm
Những câu hỏi như:
- Việc sa thải này có thực sự hợp pháp không?
- Tôi có thể yêu cầu công ty trả tiền không?
thường rất khó để tự mình phán đoán.
Nếu tư vấn sớm, bạn sẽ dễ dàng:
- biết nên hành động như thế nào,
- biết nên giữ lại những chứng cứ gì.
Vì vậy, hãy tham khảo ý kiến luật sư càng sớm càng tốt.
Kết luận
Tôi thường nghe người Việt làm việc tại Nhật nói những câu như thế này:
“Do thành tích của tôi kém nên cũng đành chịu.”
“Vì là người nước ngoài nên cũng không thể phàn nàn.”
Tôi rất hiểu cảm giác đó.
Nhưng theo pháp luật Nhật Bản, việc sa thải không dễ dàng được chấp nhận như vậy.
Luật pháp được thiết lập để bảo vệ bạn, để bạn không phải âm thầm chịu thiệt thòi.
“Trường hợp của tôi có phải là sa thải không hợp pháp không?”
“Tôi có thể yêu cầu tiền giải quyết không?”
Chỉ cần những câu hỏi như vậy thôi, trước hết hãy trao đổi với tôi.
Tôi tư vấn miễn phí qua Zalo bằng tin nhắn.
Bạn có thể dùng tiếng Việt, và ở bất cứ đâu trên toàn Nhật Bản cũng đều được.
Tôi chờ tin nhắn của bạn.
Hẹn gặp lại.
※ Bài viết này là giải thích mang tính chung. Việc đánh giá thực tế sẽ khác nhau tùy từng trường hợp cụ thể. Chúng tôi khuyến nghị nên tư vấn sớm.
Tác giả
Luật sư Yoshinao Nagai（Văn phòng Luật Nagai Việt Nam）
Là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt làm việc tại Nhật, tôi chủ yếu hỗ trợ các vấn đề lao động và tư cách lưu trú.
Từ năm 2010, tôi đã làm việc tại Hà Nội hơn 10 năm, nên hiểu rất rõ về người Việt Nam.
Nếu bạn gặp các vấn đề như tiền làm thêm chưa được trả, sa thải không hợp pháp, tai nạn lao động hoặc các vấn đề pháp lý khác, hãy liên hệ với tôi qua Zalo bất cứ lúc nào.
Hỗ trợ trên toàn Nhật Bản・có thể trao đổi bằng tiếng Việt.
永井ベトナム法律事務所
弁護士 永井義直
日本で暮らすベトナムの人たちへ、労務問題、お金トラブル、契約トラブル、交通事故、男女トラブルなどの法律支援をしています。
無料チャット相談をしています。
Zaloへご連絡ください。
Bạn có thể trao đổi qua Zalo.
Nếu bạn bị sa thải vì doanh số kém, không đạt chỉ tiêu, hoặc muốn kiểm tra việc sa thải có hợp pháp hay không, bạn có thể gửi tin nhắn để được tư vấn trước.
Kiểm tra qua Zalo
