Ở Nhật,Làm thêm không lương trong ngành dịch vụ ăn uống - 6 trường hợp “làm thêm không công” thường gặp tại nhà hàng, quán ăn

Xin chào các bạn. Tôi là Nagai Yoshinao, luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam đang làm việc tại Nhật Bản.

Từ những người Việt đang làm việc tại quán nhậu, nhà hàng, quán cà phê ở Nhật, tôi thường xuyên nhận được những chia sẻ như sau:

Thực ra, tất cả những điều trên đều là những hiểu lầm rất thường gặp về “làm thêm không lương” trong ngành dịch vụ ăn uống.

Hôm nay, tôi sẽ giải thích 6 trường hợp điển hình về tiền làm thêm chưa được trả, đặc biệt hay xảy ra trong ngành dịch vụ ăn uống, một cách dễ hiểu nhất.

Nếu bạn cảm thấy: “Hình như mình cũng giống vậy…” thì hãy đọc đến cuối bài viết này.

1. Kết luận trước tiên

Nói ngắn gọn thì —

Nói cách khác, những khoảng thời gian này có khả năng cao sẽ phát sinh tiền làm thêm giờ.

2. Cách xác định khoảng thời gian đó có phải là thời gian lao động hay không

Một khoảng thời gian có phải là thời gian lao động hay không được quyết định bởi việc: Công ty ràng buộc thời gian của bạn đến mức nào?

Có 2 điểm quan trọng cần xem xét:

• Bạn có tự do về hành động hay không?
• Bạn có tự do về địa điểm hay không?

Ví dụ, nếu trong khoảng thời gian đó:

• Bạn có thể đi đâu tùy ý.
• Bạn có thể làm gì cũng được.
• Dù cấp trên hay khách hàng gọi cũng không cần phản hồi.

→ thì đó mới là nghỉ ngơi thực sự.

Ngược lại, nếu:

• Không được ra khỏi cửa hàng.
• Bị gọi là phải quay lại làm ngay.
• Thực tế đang làm đồ chuẩn bị, dọn dẹp, nghe điện thoại.

→ thì khoảng thời gian đó rất dễ coi được là thời gian lao động.

3. Ngành dịch vụ ăn uống – những trường hợp làm thêm không lương rất hay gặp

① Chuẩn bị trước giờ mở cửa nhưng không được tính giờ làm

Trước khi mở cửa, bạn phải làm các việc như:

• Quét dọn, lau sàn.
• Bày bàn ghế, bổ sung đũa, gia vị.
• Viết bảng menu, treo biển hiệu.

Nhưng bạn bị nói: “Chuẩn bị mấy việc này trước giờ làm là chuyện đương nhiên, không tính là giờ làm đâu.”

Tuy nhiên:

• Địa điểm làm việc đã cố định tại cửa hàng.
• Nội dung công việc do công ty chỉ định.

→ Những công việc chuẩn bị này rất dễ được coi là thời gian lao động.

② Dọn dẹp sau khi chấm công về

Sau khi gọi món cuối cùng, bạn bị nói: “Chấm công trước đi.”

Sau đó vẫn tiếp tục:

• Rửa bát
• Đổ rác
• Lau sàn
• Chốt sổ quầy thu ngân

Dù làm thêm 30 phút đến hơn 1 tiếng, nhưng không được trả lương.

③ Được gọi là “nghỉ giữa ca” nhưng thực tế vẫn làm việc

Theo lịch, 15:00–17:00 là giờ nghỉ.

Nhưng thực tế bạn vẫn phải:

• Chuẩn bị món cho buổi tối
• Kiểm tra hàng giao đến
• Nghe điện thoại đặt bàn
• Sắp xếp lại chỗ ngồi

Trong suốt 2 tiếng đó:

• Không được ra khỏi cửa hàng.
• Luôn làm theo chỉ đạo của công ty.

→ Trường hợp này không phải nghỉ, mà có khả năng cao là thời gian lao động.

④ Bị nói “đang đào tạo, thử việc nên không có lương”

Bạn bị nói rằng: “3 ngày đầu là đào tạo, không có lương nhé.”

Nhưng thực tế bạn vẫn:

• Phục vụ khách
• Hỗ trợ pha đồ uống
• Rửa bát
• Tính tiền

👉 Dù gọi là “đào tạo” hay “thử việc”, nếu thực tế đang làm việc cho cửa hàng,

thì vẫn được coi là thời gian lao động.

⑤ “Công ty tôi là làm thêm cố định, nên không có tiền làm thêm”

Công ty nói: “Bên tôi áp dụng chế độ làm thêm cố định, nên không có tiền làm thêm.”

Nhưng cách giải thích này thường là sai.

• Làm thêm cố định không có nghĩa là tiền làm thêm bằng 0
• Phần vượt quá khung cố định (về giờ hoặc tiền)
• → vẫn phải trả tiền làm thêm

Ví dụ:

Nếu làm thêm cố định 30 giờ, thì từ giờ thứ 31 trở đi phải trả tiền làm thêm.

Ngoài ra, nếu trong:

• Nội quy
• Hợp đồng lao động
• Bảng lương

không ghi rõ ràng về làm thêm cố định, thì chế độ đó có thể vô hiệu (không có hiệu lực trên thực tế), và toàn bộ tiền làm thêm của bạn đều có thể yêu cầu.

Ví dụ:

👉 Hãy kiểm tra kỹ hợp đồng, nội quy, bảng lương.

⑥ Bị nói “là cửa hàng trưởng / quản lý nên không có tiền làm thêm”

Trong ngành ăn uống, khi có chức danh như cửa hàng trưởng, quản lý, bạn có thể bị nói: “Từ giờ là quản lý rồi nên không có tiền làm thêm.”

Nhưng theo luật Nhật Bản, chức danh không quyết định việc có tiền làm thêm hay không.

Chỉ những người:

• Có quyền quyết định như chủ doanh nghiệp.
• Tự do hoàn toàn về giờ làm và ngày nghỉ.
• Có mức lương cao vượt trội so với nhân viên khác.

mới không thuộc đối tượng được trả tiền làm thêm.

Trên thực tế, rất nhiều người Việt:

• Bị gọi là “quản lý”.
• Nhưng ca làm do công ty sắp xếp.
• Không có quyền quyết định nhân sự hay doanh thu.
• Lương không khác nhiều so với nhân viên.

→ Trong các trường hợp này, bạn vẫn được trả tiền làm thêm.

4. Những việc bạn nên làm ngay

Việc có đòi được tiền làm thêm hay không không phụ thuộc vào bạn làm nhiều hay ít, mà phụ thuộc vào bạn có chứng minh được thời gian bạn đã làm thêm hay không. Điều quan trọng nhất là chứng cứ.

① Ghi lại thời gian làm việc và nội dung công việc

Không chỉ giờ vào – ra.

Mà cả chuẩn bị mở cửa, dọn dẹp, làm việc trong giờ nghỉ.

Nên ghi bằng:

• Tin nhắn gửi cho chính mình.
• LINE gửi cho gia đình (có sẵn ngày giờ).

② Lưu lại bảng ca, bảng chấm công, nội quy

• Bảng ca làm
• Bảng chấm công
• Nội quy, quy định của cửa hàng

→ Đây là chứng cứ cho thấy công ty quản lý thời gian làm việc như thế nào.

③ Lưu lại trao đổi với cấp trên

• Tin nhắn báo cáo sau giờ làm
• Chỉ đạo ngoài giờ
• LINE, Messenger

→ Là chứng cứ khách quan cho việc bạn đã làm việc.

④ Lưu lại lịch sử thao tác hệ thống

Ngay cả sau khi chấm công, nếu bạn vẫn thao tác POS hoặc hệ thống công việc,

thì đó là thời gian lao động.

⑤ Lưu lại dữ liệu giao thông

• Thẻ tàu điện
• Dữ liệu ETC

→ Có thể chứng minh giờ đi – về.

⑥ Trao đổi với luật sư càng sớm càng tốt

5. Lời kết

Công việc trong ngành ăn uống, khách sạn là công việc rất vất vả, tốn nhiều sức lực và tinh thần. Trong hoàn cảnh đó, khi bạn bị nói:

lại thêm rào cản ngôn ngữ, tôi hiểu rằng rất khó để tự mình lên tiếng.

Nhưng cách nghĩ rất đơn giản:

• Thời gian bạn được tự do hoàn toàn → nghỉ
• Thời gian bạn làm việc vì công ty → lao động

Nếu bạn chỉ muốn hỏi: “Trường hợp của mình có đúng không?” thì hoàn toàn không sao.

Tôi là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam tại Nhật Bản, nhận tư vấn về:

• Tiền làm thêm chưa được trả
• Sa thải không công bằng
• Tai nạn lao động
• Tư cách lưu trú

bằng tiếng Nhật dễ hiểu và tiếng Việt (có thông dịch), hỗ trợ toàn quốc.

📩 Bạn có thể liên hệ qua Zalo bất cứ lúc nào.

Hẹn gặp lại.

Tác giả

Nagai Yoshinao｜Luật sư chuyên về người Việt Nam đang cư trú tại Nhật Bản đã sinh sống tại Hà Nội hơn 10 năm.

Chuyên hỗ trợ người Việt tại Nhật trong các vấn đề pháp lý như:

• Tiền làm thêm chưa được trả
• Sa thải không công bằng
• Tai nạn lao động
• Tư cách lưu trú

Lĩnh vực hỗ trợ:

• Tiền làm thêm chưa được trả
• Sa thải không công bằng
• Hỗ trợ nghỉ việc
• Tai nạn giao thông
• Tai nạn lao động
• Visa
• Thủ tục nhập cảnh
• Ly hôn
• Bồi thường ngoại tình
• Vụ án hình sự
• Pháp lý cho doanh nghiệp Nhật Bản, doanh nghiệp Việt Nam

永井ベトナム法律事務所

弁護士　永井義直

日本で暮らすベトナムの人たちへ、労務問題、お金トラブル、契約トラブル、交通事故、男女トラブルなどの法律支援をしています。

無料チャット相談をしています。

Zaloへご連絡ください。