Xin chào mọi người.
Tôi là luật sư Yoshinao Nagai, chuyên hỗ trợ người Việt làm việc tại Nhật Bản.
Tôi thường nhận được những câu hỏi như:
“Vì tôi đi muộn nhiều nên công ty nói sẽ sa thải.”
“Vì tôi nghỉ làm không phép nhiều ngày nên công ty bảo tôi không cần đến công ty nữa.”
Đây là những tư vấn tôi gặp rất thường xuyên.
Tuy nhiên, trong luật lao động Nhật Bản không có quy định rằng:
“Đi muộn bao nhiêu ngày” hay “nghỉ không phép bao nhiêu ngày” thì tự động bị sa thải.
Hôm nay, tôi sẽ giải thích mối quan hệ giữa việc đi muộn, nghỉ không phép và việc bị sa thải, một cách đơn giản và dễ hiểu nhất.
1．Kết luận:
Dù có đi muộn hoặc nghỉ làm không phép, thì chỉ vì lý do đó mà công ty cũng không thể dễ dàng sa thải bạn.
Việc sa thải có hợp pháp hay không sẽ được xem xét tổng hợp nhiều yếu tố, chẳng hạn như:
- Số ngày nghỉ làm không phép
- Số lần đi muộn
- Nội dung nhắc nhở hoặc cảnh cáo từ công ty
- Mức độ ảnh hưởng đến công việc (công ty bị ảnh hưởng nghiêm trọng đến đâu)
- Hoàn cảnh cá nhân của người lao động (bệnh tật, khó khăn về tiếng Nhật, vấn đề gia đình, v.v.)
Trong nhiều trường hợp, nếu chỉ nghỉ không phép vài ngày hoặc đi muộn vài lần đến khoảng 10 lần, mà bị sa thải ngay lập tức, thì khi ra tòa thường bị coi là sa thải không hợp pháp.
Vì vậy, đừng vội nghĩ rằng:
“Vì mình đi muộn nên bị sa thải cũng đành chịu…”
Bạn không cần phải từ bỏ quyền lợi của mình ngay từ đầu.
2．Ví dụ: Người Việt bị nói “bị sa thải” vì đi muộn và nghỉ làm (ví dụ giả định)
Anh A, người Việt Nam (visa Kỹ năng đặc định – làm việc tại nhà hàng).
Do khó giao tiếp với nhân viên người Nhật, anh không hiểu rõ lý do của việc thay đổi ca làm hay những lời nhắc nhở từ công ty. Dần dần, áp lực và căng thẳng tích tụ.
Một ngày nọ, vì tinh thần xuống dốc, anh đã nghỉ làm 5 ngày mà không liên lạc với công ty.
Sau đó, cấp trên nói với anh:
“Bạn không cần đến công ty nữa. Bạn bị sa thải.”
Tuy nhiên, nếu xem xét dưới góc độ pháp lý, trường hợp này có những điểm như sau:
- Nghỉ làm không phép chỉ 5 ngày
- Trước đó chưa từng có cảnh cáo rõ ràng kiểu như “nếu còn tái phạm sẽ bị sa thải”
- Việc đi muộn chỉ xảy ra vài lần trong năm, và chưa từng bị kỷ luật nặng
Trong những trường hợp như vậy, vẫn có khả năng khá cao để tranh chấp với lý do sa thải không hợp pháp (sa thải bất công).
3．Để sa thải một người lao động, pháp luật Nhật Bản đặt ra “rào cản rất cao”
Tại Nhật Bản, việc sa thải phải tuân theo quy định sau:
“Nếu việc sa thải không có lý do khách quan hợp lý và không được coi là phù hợp theo chuẩn mực xã hội, thì việc sa thải đó bị coi là lạm dụng quyền và sẽ vô hiệu.”
(Điều 16 Luật Hợp đồng Lao động Nhật Bản)
Nói một cách đơn giản:
👉 Nếu một công ty bình thường nhìn vào mà không thấy rằng “bị sa thải cũng là điều khó tránh”, thì việc sa thải có thể bị coi là không hợp pháp.
Vì vậy, trong nhiều trường hợp sau đây, nếu bị sa thải ngay lập tức, tòa án thường cho rằng công ty đã xử lý quá nặng tay, và có thể coi đó là sa thải bất công:
- Nghỉ làm không phép chỉ vài ngày đến khoảng 1 tuần
- Đi muộn chỉ vài lần đến khoảng 10 lần
- Công ty chưa từng nhắc nhở hoặc cảnh cáo trước đó
- Có khả năng người lao động bị bệnh, nhưng công ty không hề xác minh hay tìm hiểu trước khi sa thải.
4．Nghỉ làm không phép bao nhiêu ngày thì bị coi là nghiêm trọng?
(1) Nghỉ không phép vài ngày đến khoảng 1 tuần
Trong nhiều trường hợp, nếu công ty đột ngột sa thải chỉ vì nghỉ không phép khoảng 5–6 ngày, tòa án thường cho rằng:
- Hình phạt quá nặng
- Công ty chưa nhắc nhở hoặc cảnh cáo đầy đủ
Vì vậy, việc sa thải có thể bị coi là không hợp pháp (sa thải bất công).
👉 Nói cách khác, nghỉ không phép vài ngày mà bị sa thải ngay là trường hợp khá dễ tranh chấp về mặt pháp lý.
(2) Nghỉ không phép từ 2 tuần trở lên
Nếu nghỉ không phép hơn 2 tuần, và trước đó:
- đã có nhiều lần đi muộn hoặc xảy ra vấn đề,
- công ty đã nhiều lần nhắc nhở hoặc cảnh cáo,
thì khả năng tòa án cho rằng việc sa thải là hợp pháp sẽ cao hơn.
Tuy nhiên, không có quy định rằng “quá 2 tuần thì tự động được sa thải”.
Điều quan trọng là công ty đã có quá trình nhắc nhở và cảnh cáo trước đó hay chưa.
(3) Nghỉ hơn 1 tháng nhưng do bệnh vẫn có thể không bị sa thải
Ngay cả khi thời gian nghỉ rất dài, nếu thực tế người lao động:
- bị trầm cảm hoặc vấn đề sức khỏe tâm lý,
- nhưng công ty không cho đi khám, không xem xét cho nghỉ bệnh,
- mà sa thải ngay lập tức,
thì trong thực tế đã có những vụ tòa án tuyên việc sa thải là vô hiệu.
👉 Vì vậy, tình trạng sức khỏe của người lao động và cách công ty xử lý vấn đề cũng là yếu tố được xem xét rất kỹ.
5．Việc đi muộn được đánh giá dựa trên “số lần” và “việc công ty đã nhắc nhở hay chưa”
Nếu một người đi muộn vài lần đến khoảng 10 lần trong tháng, nhưng:
- hầu như chưa từng bị nhắc nhở hay cảnh cáo chính thức,
- mà công ty sa thải ngay lập tức,
thì thường bị coi là:
- hình phạt quá nặng,
- đáng lẽ công ty có thể áp dụng các biện pháp nhẹ hơn trước.
Thông thường, việc sa thải vì đi muộn chỉ có thể được xem xét khi nhiều yếu tố nghiêm trọng cùng xảy ra, chẳng hạn như:
- Đi muộn rất nhiều lần (ví dụ: hàng chục lần)
- Công ty đã nhiều lần nhắc nhở, hướng dẫn và cảnh cáo
- Công ty đã áp dụng các hình thức kỷ luật từng bước theo nội quy lao động
- Tính chất công việc đòi hỏi đúng giờ tuyệt đối
(ví dụ: lái tàu, người dẫn chương trình truyền hình trực tiếp, v.v.)
👉 Vì vậy, chỉ vì đi muộn mà bị sa thải ngay lập tức thường là một quyết định rất khó được coi là hợp lý theo pháp luật.
6．Nếu bị nói “bị sa thải”, hãy thử trao đổi với luật sư trước
Ngay cả khi bạn bị nói rằng “bị sa thải vì đi muộn hoặc nghỉ không phép”, điều đó không phải lúc nào cũng có nghĩa là việc sa thải đó hoàn toàn đúng theo pháp luật.
Vì vậy, bạn không cần phải vội vàng tự kết luận hay tự trách mình.
Một điều rất quan trọng là:
👉 Đừng vội ký vào đơn xin nghỉ việc theo yêu cầu của công ty.
Nếu đã ký đơn nghỉ việc, sau này việc giải quyết hoặc khiếu nại về sa thải bất công sẽ trở nên khó hơn.
Nếu trao đổi với luật sư, bạn có thể được giải thích rõ hơn về:
- Trường hợp của mình có khả năng là sa thải bất công hay không
- Có thể yêu cầu bồi thường hoặc tiền hòa giải khoảng bao nhiêu
- Những bằng chứng nào nên chuẩn bị
- Những bước nên làm tiếp theo
Chỉ cần một cuộc trao đổi ban đầu, bạn có thể hiểu rõ tình hình của mình hơn và biết mình có những lựa chọn nào.
Nếu bạn đang băn khoăn, hãy thử tìm lời khuyên càng sớm càng tốt.
Đôi khi, chỉ một bước nhỏ cũng có thể giúp bạn bảo vệ quyền lợi của mình tốt hơn.
Lời kết
Vấn đề đi muộn hoặc nghỉ làm là một chủ đề không dễ hiểu ngay cả với người Nhật.
Vì vậy, đối với các bạn người Việt làm việc tại Nhật, khi bị công ty nói nặng lời, rất dễ cảm thấy “mình không còn gì để nói nữa”.
Nhưng thực ra, pháp luật Nhật Bản có những cơ chế bảo vệ người lao động khá mạnh.
Vì vậy, trước khi nghĩ rằng:
“Chỉ vì nghỉ vài ngày mà mọi chuyện đã kết thúc rồi.”
“Do mình đi muộn nên bị sa thải cũng đành chịu…”
👉 Hãy thử dừng lại một chút và cùng xem xét xem việc sa thải đó có thật sự hợp lý hay không.
Bạn chỉ cần hỏi những điều rất đơn giản như:
“Trường hợp của tôi thì sao?”
“Công ty nói sa thải tôi, nhưng tôi không biết nên trả lời thế nào.”
Những câu hỏi như vậy hoàn toàn không sao cả.
Tôi hiện đang tư vấn miễn phí qua chat trên Zalo.
Bạn có thể nhắn bằng tiếng Việt, và ở bất cứ đâu trên toàn Nhật Bản cũng đều có thể liên hệ.
Tôi luôn sẵn sàng lắng nghe.
Hẹn gặp lại.
※ Bài viết này chỉ mang tính giải thích chung. Việc đánh giá trong thực tế sẽ phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể. Nếu có thể, bạn nên trao đổi sớm để được tư vấn phù hợp.
Tác giả
Luật sư Yoshinao Nagai
(Văn phòng Luật Nagai Vietnam)
Tôi là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam làm việc tại Nhật Bản, chủ yếu trong các vấn đề như tranh chấp lao động và hỗ trợ về tư cách lưu trú (visa).
Từ năm 2010, tôi đã làm việc tại Hà Nội hơn 10 năm, vì vậy tôi hiểu khá rõ về người Việt Nam và hoàn cảnh của các bạn khi làm việc tại Nhật.
Nếu bạn gặp các vấn đề như:
- Chưa được trả tiền làm thêm giờ
- Bị sa thải không công bằng
- Tai nạn lao động
- Hoặc các vấn đề pháp lý khác
hãy liên hệ với tôi qua Zalo bất cứ lúc nào.
- ✔ Hỗ trợ trên toàn Nhật Bản
- ✔ Có thể trao đổi bằng tiếng Việt.
永井ベトナム法律事務所
弁護士 永井義直
日本で暮らすベトナムの人たちへ、労務問題、お金トラブル、契約トラブル、交通事故、男女トラブルなどの法律支援をしています。
無料チャット相談をしています。
Zaloへご連絡ください。
Bạn có thể trao đổi qua Zalo.
Nếu bạn bị sa thải vì đi muộn, nghỉ làm không phép, hoặc bị công ty yêu cầu ký đơn xin nghỉ việc, bạn có thể gửi tin nhắn để được tư vấn trước.
Kiểm tra qua Zalo
