Xin chào các bạn. Tôi là Nagai Yoshinao, luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam đang làm việc tại Nhật Bản.
Hôm nay, tôi muốn nói với các bạn đang làm việc ở công trường xây dựng về một vấn đề mà rất nhiều người đang âm thầm chịu đựng: làm thêm giờ nhưng không được trả lương.
Không biết các bạn có từng nghe những câu như thế này chưa?
“Sáng 6:30 phải có mặt ở công ty nhé. Nhưng lương thì chỉ tính từ 7:30 khi đến công trường thôi.”
“Dọn dẹp xong rồi hãy về, nhưng chỉ chấm công tính lương đến 17:00.”
“Di chuyển từ công trường A sang công trường B là thời gian thời gian, nên không có lương.”
Trong ngành xây dựng, những cách nói như vậy thật sự rất phổ biến, nhưng điều đó không đúng.
1. Kết luận trước hết
Khi bạn đang làm việc vì công ty, hoặc bị buộc phải ở lại công trường, không thể tự do rời đi, thì về nguyên tắc, đó là thời gian lao động.
Trên thực tế, những khoảng thời gian dưới đây rất dễ được coi là thời gian lao động:
- Thời gian tập trung ở công ty rồi di chuyển đến công trường.
- Thời gian họp sáng, tham gia hoạt động KY (dự đoán nguy hiểm).
- Thời gian chuẩn bị dụng cụ, vật tư.
- Thời gian dọn dẹp, vệ sinh sau khi xong việc.
- Thời gian di chuyển giữa các công trường.
- Thời gian chờ vật tư hoặc chờ máy móc.
- Thời gian được gọi là “nghỉ” nhưng không được rời công trường.
- Thời gian được gọi là “đào tạo” nhưng thực tế vẫn đang làm việc.
2. Vậy “thời gian lao động” được hiểu thế nào?
Một khoảng thời gian có được coi là thời gian lao động hay không thì không phụ thuộc vào tên gọi, mà phụ thuộc vào việc bạn có bị công ty ràng buộc trong khoảng thời gian đó hay không.
Chỉ cần nhìn vào 2 điểm rất đơn giản:
✅ ① Bạn có tự do về thời gian không?
- Bạn có thể làm gì cũng được không?
- Hay chỉ cần được gọi là phải làm ngay?
✅ ② Bạn có tự do về địa điểm không?
- Bạn có được rời khỏi công trường không?
- Hay luôn phải ở đó, sẵn sàng làm việc?
🔍 Nếu không có hai sự tự do này, thì dù công ty gọi đó là “chuẩn bị”, “chờ”, “di chuyển”, “nghỉ giải lao” hay “đào tạo”, vẫn rất dễ được coi là thời gian bị ràng buộc vì công ty = thời gian lao động.
3. 9 tình huống “làm thêm không lương” rất hay gặp ở công trường
Dưới đây là những trường hợp tôi gặp rất nhiều khi tư vấn cho người lao động.
✅ ① Tập trung ở công ty, di chuyển đến công trường nhưng không được tính giờ
Bạn được yêu cầu có mặt ở công ty lúc 6:30. Sau đó đi xe công ty đến công trường.
Nhưng trong báo cáo ngày chỉ ghi:
“Công trường 7:30–17:00”
👉 Khi công ty chỉ định rõ thời gian và địa điểm tập trung, thì khoảng 6:30–7:30 cũng rất dễ được coi là thời gian lao động.
✅ ② Họp sáng, chuẩn bị, dọn dẹp bị coi là “làm không công”
Bạn đến công trường lúc 7:30. Từ 7:30–8:00, bạn họp sáng, kiểm tra an toàn, chuẩn bị dụng cụ. Cuối ngày, sau 17:00, bạn tiếp tục dọn dẹp đến 17:30.
Nhưng giấy tờ chỉ ghi:
“Thời gian làm việc 8:00–17:00”
👉 Vì bạn không thể rời công trường và vẫn đang làm việc, nên các khoảng thời gian này rất dễ được coi là thời gian lao động.
✅ ③ Thời gian di chuyển giữa các công trường bị bỏ qua
Buổi sáng bạn làm ở công trường A, buổi chiều sang công trường B. Bạn di chuyển 30 phút bằng xe công ty, nhưng báo cáo ngày không ghi thời gian đó.
👉 Nếu di chuyển theo chỉ đạo của công ty, thì thời gian di chuyển cũng dễ được coi là thời gian lao động.
✅ ④ Chờ vật tư, chờ máy móc
Bạn đứng chờ vật tư được đưa vào hoặc phải đợi đến lượt dùng cần cẩu.
👉 Dù nhìn như “chỉ đứng chờ”, nhưng nếu không được tự do, thì rất dễ vẫn là thời gian lao động.
✅ ⑤ Không được trả phụ cấp công việc nguy hiểm
Bạn làm việc trên cao, tháo dỡ giàn giáo, nhưng trong lương không thấy phụ cấp nguy hiểm.
👉 Nếu phụ cấp này được ghi trong nội quy, hợp đồng hoặc tin tuyển dụng, thì công ty có nghĩa vụ phải trả.
✅ ⑥ Gọi là “nghỉ” nhưng không được rời công trường
Không được ra ngoài luôn phải sẵn sàng làm việc nếu vật tư đến.
👉 Khi không có tự do về thời gian và địa điểm, thì đó không phải là nghỉ ngơi thực sự.
✅ ⑦ Gọi là “đào tạo” nhưng vẫn làm việc bình thường
Bạn làm việc cùng người đi trước tại công trường, nhưng bị nói “đào tạo nên không có lương”.
👉 Dù tên gọi là đào tạo, nhưng nếu thực tế đang làm việc, thì rất dễ được coi là thời gian lao động.
✅ ⑧ “Không xin phép thì không tính làm thêm”
Công ty nói:
“Làm thêm mà không có phê duyệt là tự chịu trách nhiệm.”
👉 Nếu bạn thực tế có làm thêm, cấp trên biết nhưng không ngăn cản, thì có thể được xem là đã có sự chấp thuận ngầm, và vẫn dễ được coi là thời gian lao động.
✅ ⑨ Trả lời điện thoại, LINE sau khi về nhà
Sau khi về nhà, bạn vẫn phải trả lời chỉ đạo, sắp xếp cho ngày hôm sau.
👉 Dù chỉ trong thời gian ngắn, nhưng nếu là vì công ty, thì về nguyên tắc vẫn là thời gian lao động.
4. Những việc bạn có thể làm ngay
✅ ① Ghi lại thời gian làm việc thực tế
- Giờ tập trung tại công ty
- Giờ đến công trường, bắt đầu – kết thúc công việc
- Giờ kết thúc dọn dẹp
- Giờ bắt đầu – kết thúc di chuyển giữa các công trường
✅ ② Lưu lại giấy tờ chấm công
- Báo cáo ngày
- Ứng dụng chấm công
- Thẻ chấm công
👉 Chụp màn hình là đủ
✅ ③ Lưu tin nhắn chỉ đạo của cấp trên
Ví dụ:
- “Di chuyển là thời gian trống”
- “Họp sáng không tính giờ làm”
👉 Lưu LINE, email
✅ ④ Nên trao đổi với luật sư sớm
Tiền làm thêm chưa được trả chỉ có thể yêu cầu trả lại trong vòng 3 năm. Trong thời gian bạn phân vân, quyền lợi của bạn đang dần mất đi.
Không cần phải tự chịu một mình. Trao đổi sớm với luật sư sẽ giúp bạn yên tâm hơn.
5. Tóm tắt ngắn gọn
- Thời gian làm việc vì công ty và không thể rời công trường → dễ là thời gian lao động.
- Họp sáng, chuẩn bị, dọn dẹp, di chuyển, chờ vật tư → rất dễ được tính giờ làm.
- Gọi là “đào tạo”, “nghỉ”, “thời gian trống” nhưng thực tế làm việc → vẫn là giờ làm.
- Thẻ chấm công không phải lúc nào cũng phản ánh đúng thực tế.
- Ghi chép, chụp màn hình, lưu giấy tờ là cách tự bảo vệ mình tốt nhất.
- Tiền làm thêm chỉ yêu cầu được trong 3 năm.
6. Lời cuối
Làm việc ở công trường xây dựng là công việc rất vất vả và nhiều rủi ro. Trong hoàn cảnh đó, khi bị nói:
“Cái này làm không công nhé”
“Công ty chỉ tính từ 7:30 thôi”
Tôi hiểu rằng rất khó để lên tiếng. Nhưng cách nghĩ thì rất đơn giản: Thời gian bạn hoạt động vì công ty → dễ được coi là thời gian lao động.
Nếu bạn chỉ muốn hỏi:
“Trường hợp của mình có áp dụng không?”
thì những câu hỏi như vậy cũng hoàn toàn được chào đón.
Tôi là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam đang làm việc tại Nhật Bản, tư vấn về:
- Tiền làm thêm chưa được trả.
- Sa thải không công bằng.
- Tư cách lưu trú.
bằng tiếng Nhật dễ hiểu và tiếng Việt, hỗ trợ toàn quốc.
📩 Bạn có thể liên hệ qua Zalo bất cứ lúc nào.
Hẹn gặp lại.
Tác giả
Luật sư Nagai Yoshinao (Văn phòng luật Nagai Vietnam)
Là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam đang làm việc tại Nhật Bản, tôi đặt trụ sở chính văn phòng tại Shinjuku, chủ yếu hỗ trợ các vấn đề về lao động và tư cách lưu trú.
Tôi đã làm việc tại Hà Nội hơn 10 năm kể từ năm 2010. Nếu bạn đang gặp vấn đề về:
- Tiền làm thêm chưa được trả
- Sa thải không công bằng
- Tai nạn lao động
- Tư cách lưu trú, visa
- Các tranh chấp pháp lý khác liên quan đến người Việt tại Nhật Bản.
hãy liên hệ qua Zalo của tôi bất cứ lúc nào. Hỗ trợ toàn quốc – có thể trao đổi bằng Tiếng việt.
永井ベトナム法律事務所
弁護士 永井義直
日本で暮らすベトナムの人たちへ、労務問題、お金トラブル、契約トラブル、交通事故、男女トラブルなどの法律支援をしています。
無料チャット相談をしています。
Zaloへご連絡ください。
📩 Tư vấn miễn phí qua Zalo
Nếu bạn làm việc ở công trường xây dựng và đang băn khoăn về thời gian tập trung, di chuyển, họp sáng, chuẩn bị, dọn dẹp hoặc tiền làm thêm chưa được trả, hãy nhắn tin qua Zalo để được kiểm tra trước.
Kiểm tra qua Zalo
