Ở Nhật,Làm thêm không lương trong ngành giặt là: “Chuẩn bị trước giờ làm – dọn dẹp sau giờ làm” cũng phải trả tiền làm thêm

Xin chào các bạn. Tôi là Nagai Yoshinao, luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam đang làm việc tại Nhật Bản.

Hôm nay, tôi muốn chia sẻ với các bạn đang làm việc tại nhà máy giặt là, nhà máy linen ở Nhật (như giặt ga giường, khăn cho khách sạn, bệnh viện…) về vấn đề làm thêm giờ nhưng không được trả lương, một cách dễ hiểu nhất.

Những câu nói thường thấy

Tôi thường nghe các bạn chia sẻ những điều như sau:

Rất nhiều công ty giải thích như vậy. Nhưng trên thực tế, những cách giải thích này thường là sai.

1. Kết luận trước tiên

Ví dụ, những khoảng thời gian sau có khả năng cao là thời gian lao động:

• Buổi sáng vào nhà máy, khởi động máy móc, phân loại khăn, ga.
• Thời gian chờ máy giặt, máy sấy, máy ép kết thúc trong nhà máy.
• Sau giờ làm chính thức, tiếp tục vệ sinh máy móc, dọn dẹp, chuẩn bị cho ngày hôm sau.
• Thời gian được gọi là “đào tạo”.

2. “Thời gian lao động” được hiểu như thế nào?

Một khoảng thời gian có phải là thời gian lao động hay không được quyết định bởi việc bạn bị công ty ràng buộc đến mức nào.

Có 2 điểm quan trọng:

✅ ① Có tự do về thời gian không?

• Có được nghỉ ngơi hoàn toàn không?
• Có thể tách khỏi công việc và làm việc riêng không?

👉 Nếu không có tự do về thời gian, thì tại Nhật, khoảng thời gian đó rất dễ bị coi là thời gian lao động.

✅ ② Có tự do về địa điểm không?

• Có được ra ngoài nhà máy không?
• Có được đi đến nơi khác tùy ý không?

👉 Nếu không thể rời khỏi nhà máy, dây chuyền hay phòng chờ, thì không thể coi đó là nghỉ ngơi thực sự. Trong trường hợp đó, có thể bị coi là thời gian lao động.

3. 10 trường hợp làm thêm không lương thường gặp trong ngành giặt là

Dưới đây là 10 tình huống rất thường gặp trong ngành giặt là. Bạn hãy thử xem mình có rơi vào trường hợp nào không:

✅ ① Thời gian khởi động máy, chuẩn bị buổi sáng không được tính là thời gian lao động

Bạn vào nhà máy lúc 7:00, thực hiện các công việc như:

• Bật máy giặt, máy sấy, máy ép.
• Làm nóng hơi nước.
• Phân loại ga giường, khăn theo từng loại.

Nhưng trên bảng chấm công lại ghi “làm việc từ 7:30”.

👉 Khởi động máy và phân loại là công việc bình thường, và được tính là thời gian lao động.

✅ ② Thời gian phân loại, đếm số lượng không được tính giờ làm

Khi khách sạn lớn hoặc bệnh viện gửi đến một lượng lớn ga giường, khăn…, bạn phải:

• Đếm số lượng.
• Kiểm tra bẩn, rách.
• Phân loại theo từng loại.

Nhưng thời gian đó không được tính vào thẻ chấm công.

👉 Đây là công việc thực tế, và tại Nhật đương nhiên là thời gian lao động.

✅ ③ Chờ máy giặt, máy sấy nhưng bị coi là “giờ nghỉ”

Trong lúc máy giặt, máy sấy đang chạy:

• Bạn phải chờ trong nhà máy.
• Khi máy dừng phải xử lý ngay.
• Không được ra ngoài.

Công ty nói: “Giờ này là nghỉ, không có lương.”

👉 Nếu không được rời nhà máy và luôn phải sẵn sàng làm việc, thì rất dễ được coi là thời gian lao động.

✅ ④ Dọn dẹp, vệ sinh sau giờ làm bị coi là làm không công

Dù thẻ chấm công ghi “17:00”, nhưng thực tế bạn vẫn phải:

• Lấy rác trong bộ lọc.
• Vệ sinh máy móc.
• Lau sàn.
• Chuẩn bị đồ giặt cho ngày hôm sau.

👉 Thời gian dọn dẹp, vệ sinh này đương nhiên là thời gian lao động.

✅ ⑤ Làm thêm do đơn hàng gấp của khách sạn, bệnh viện nhưng không được trả lương

Buổi chiều, khách sạn hoặc bệnh viện yêu cầu:

Cả nhóm làm đến 22:00.

Nhưng công ty nói:

👉 Làm thêm theo chỉ đạo của công ty hoặc cấp trên đương nhiên là thời gian lao động.

✅ ⑥ Gọi là “đào tạo” nhưng thực tế vẫn làm việc bình thường

1–2 tuần đầu vào công ty, bạn bị nói:

Nhưng thực tế bạn phải:

• Làm chung dây chuyền với người đi trước
• Tự gấp khăn, phân loại ga

👉 Dù gọi là “đào tạo”, nếu thực tế đang làm việc, thì tại Nhật vẫn là thời gian lao động.

✅ ⑦ “Không xin phép trước thì không tính làm thêm”

Công ty nói:

Nhưng thực tế:

• Cấp trên cũng làm thêm cùng bạn.
• Công ty biết rõ mọi người đều đang làm thêm.

👉 Tại Nhật, làm thêm mà cấp trên biết và không ngăn cản thường được coi là thời gian lao động.

✅ ⑧ Làm việc sau khi về ký túc xá hoặc về nhà

Sau khi về nhà hoặc ký túc xá, bạn vẫn làm báo cáo, chuẩn bị tài liệu.

👉 Dù làm ở nhà hay ký túc xá, nếu theo chỉ đạo của cấp trên hoặc cấp trên biết và làm ngơ, thì có khả năng cao vẫn được coi là thời gian lao động.

✅ ⑨ Thẻ chấm công không khớp với thời gian làm việc thực tế

Bạn thực tế làm đến 19:30, nhưng bị nói:

👉 Ở Nhật, thời gian làm việc thực tế mới là tiêu chuẩn.

Dù thẻ chấm công không đúng, nếu có các chứng cứ như:

• Dữ liệu ra vào
• Lịch sử máy tính
• Dữ liệu thẻ giao thông
• Bảng ca làm

bạn vẫn có thể yêu cầu tiền làm thêm giờ.

✅ ⑩ Vì là “làm thêm cố định” nên không có tiền làm thêm?

Công ty nói:

Nhưng điều này thường là sai.

Làm thêm cố định không có nghĩa là tiền làm thêm bằng 0.

Phần vượt quá khung cố định

→ phải trả tiền làm thêm

Nếu chế độ làm thêm cố định không được ghi rõ trong:

• Nội quy
• Hợp đồng lao động
• Bảng lương

thì có thể chế độ làm làm thêm cố định có thể vô hiệu, và bạn có thể yêu cầu toàn bộ tiền làm thêm của mình.

Ví dụ:

👉 Nếu bạn làm ở công ty có chế độ này, hãy kiểm tra hợp đồng, nội quy, bảng lương.

4. Những việc bạn có thể làm ngay

✅ ① Tự ghi lại thời gian làm việc thực tế

• Giờ vào nhà máy.
• Giờ bắt đầu chuẩn bị.
• Giờ bắt đầu – kết thúc làm dây chuyền.
• Giờ kết thúc dọn dẹp.
• Giờ tập trung tại ký túc xá hoặc trước công ty.

👉 Ghi bằng điện thoại, LINE gửi cho chính mình, hay sổ tay đều được.

✅ ② Lưu lại dữ liệu chấm công

• Màn hình chấm công.
• Giờ làm việc hiển thị.
• Cài đặt giờ nghỉ.
• Bảng ca.

👉 Chụp màn hình hoặc chụp ảnh để lưu.

✅ ③ Chụp lại lời giải thích, chỉ đạo của cấp trên

Ví dụ:

👉 Hãy lưu nguyên văn LINE, email, ghi chú.

✅ ④ Trao đổi với luật sư càng sớm càng tốt

Nếu bạn thấy: “Có thể mình cũng giống vậy”, hãy trao đổi sớm với luật sư càng sớm càng tốt.

5. Lời kết

Công việc giặt là đóng vai trò rất quan trọng đối với khách sạn, bệnh viện, nhà hàng tại Nhật.

Làm việc trong nhà máy nóng, đứng cả ngày, mang vác nặng,lặp lại cùng một động tác hàng trăm lần — là một công việc rất vất vả.

Trong hoàn cảnh đó, khi bị nói:

lại thêm rào cản ngôn ngữ, tôi hiểu rằng rất khó để lên tiếng.

Nhưng cách nghĩ thì rất đơn giản:

Nếu bạn chỉ muốn hỏi:

thì hoàn toàn không sao cả.

Tôi là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam tại Nhật, nhận tư vấn về:

• Tiền làm thêm chưa được trả.
• Sa thải không công bằng.
• Tư cách lưu trú.
• Tai nạn lao động, tai nạn giao thông.

bằng tiếng Nhật dễ hiểu và tiếng Việt (có thông dịch), hỗ trợ toàn quốc.

📩 Bạn có thể nhắn Zalo bằng tiếng Việt cho tôi bất cứ lúc nào.

Hẹn gặp lại.

Tác giả

Nagai Yoshinao｜Luật sư duy nhất tại Nhật Bản chuyên về người Việt Nam đang cư trú tại Nhật

Sinh sống tại Hà Nội hơn 10 năm. Chuyên hỗ trợ các vấn đề pháp lý cho người Việt tại Nhật như:

• Tiền làm thêm chưa được trả.
• Sa thải không công bằng.
• Tai nạn lao động.
• Tư cách lưu trú.

Lĩnh vực hỗ trợ:

• Tiền làm thêm chưa được trả
• Sa thải không công bằng.
• Hỗ trợ nghỉ việc.
• Tai nạn giao thông
• Tai nạn lao động.
• Visa
• Thủ tục nhập cảnh.
• Ly hôn
• Bồi thường ngoại tình.
• Vụ án hình sự.
• Pháp lý cho doanh nghiệp Nhật Bản, doanh nghiệp Việt Nam.

永井ベトナム法律事務所

弁護士　永井義直

日本で暮らすベトナムの人たちへ、労務問題、お金トラブル、契約トラブル、交通事故、男女トラブルなどの法律支援をしています。

無料チャット相談をしています。

Zaloへご連絡ください。