“Trên nút bấm không có hướng dẫn bằng tiếng Việt” — đó có thể là trách nhiệm của công ty
Xin chào các bạn người Việt đang làm việc tại Nhật Bản. Tôi là Nagai, luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam. Hôm nay, dựa trên một vụ việc có thật, tôi sẽ giải thích về thương tích trong lúc làm việc và việc yêu cầu công ty bồi thường thiệt hại.
Đây là một câu chuyện được xây dựng lại từ một bản án có thật ở Nhật Bản, được điều chỉnh để phù hợp với người Việt đang làm việc tại Nhật. Các nhân vật trong câu chuyện là hư cấu.
Chị Hương là thực tập sinh kỹ năng người Việt, làm việc tại một nhà máy sản xuất linh kiện ô tô ở Shizuoka. Sau khi sang Nhật được 3 tuần, mỗi ngày chị đều đứng làm việc trước cùng một cái máy.
Trên máy có 12 nút bấm. Nhưng chữ trên các nút đều là tiếng Nhật. Không có bất kỳ ký hiệu nào bằng tiếng Việt.
“Ngay từ đầu tôi đã rất lo, vì không biết phải bấm nút nào.”
Người hướng dẫn Nhật chỉ chỉ cho chị trong 2 ngày đầu. Dĩ nhiên là bằng tiếng Nhật. Sau đó chị phải tự làm một mình.
Sáng ngày làm việc thứ 21. Chị Hương bấm nút như mọi khi. Nhưng lần đó, chị bấm nhầm một nút. Đến khi nhận ra thì tay phải của chị đã bị kẹp vào máy.
Bệnh viện chẩn đoán chị bị gãy xương ngón tay. Và còn để lại di chứng.
Ngày hôm sau, quản đốc nhà máy đến và nói như sau:
“Đây là do chị Hương bất cẩn, công ty không liên quan.”
“Ký vào đây đi.”
Tờ giấy được đưa ra là một văn bản viết hoàn toàn bằng tiếng Nhật. Nội dung là:
“Từ nay về sau sẽ không yêu cầu bồi thường thiệt hại gì nữa.”
Chị Hương không đọc được tiếng Nhật.
Cấp trên nói với chị: “Không sao đâu”, nên chị suýt chút nữa đã ký vào văn bản đó.
Sau đó, chị đã hỏi ý kiến một luật sư người Nhật quen biết.
“Tuyệt đối không được ký vào đó.”
Chỉ một câu nói của luật sư đã giúp chị bảo vệ được quyền lợi của mình.
1. Nghĩa vụ bảo đảm an toàn là gì?
Không phải cứ bị thương là chắc chắn được bồi thường thiệt hại
Trước hết, tôi muốn nói rõ một điểm rất quan trọng. Dù bị thương ở nhà máy, không có nghĩa là đương nhiên có thể yêu cầu công ty bồi thường thiệt hại.
Việc yêu cầu bồi thường chỉ được chấp nhận khi công ty đã vi phạm “nghĩa vụ bảo đảm an toàn”.
Nghĩa vụ bảo đảm an toàn là gì?
Đó là nghĩa vụ mà công ty phải thực hiện theo pháp luật để bảo vệ người lao động khỏi nguy hiểm.
Cụ thể, công ty phải thực hiện những việc như:
- Duy trì máy móc, thiết bị ở trạng thái an toàn
- Hướng dẫn và đào tạo đầy đủ đối với công việc nguy hiểm
- Trang bị thiết bị an toàn và sửa chữa nếu có trục trặc
- Đối với người nước ngoài, phải giải thích nguy hiểm bằng ngôn ngữ mà họ hiểu được
- Đối với công việc nguy hiểm nếu làm một mình là nguy hiểm, thì phải bố trí nhiều người cùng làm
Nói cách khác:
Không phải “bị thương = chắc chắn được bồi thường”, mà là “công ty vi phạm nghĩa vụ = có thể yêu cầu bồi thường”.
Điểm mấu chốt trong việc yêu cầu công ty bồi thường là: công ty có thực hiện đầy đủ nghĩa vụ này hay không.
2. Công ty có cần phải hướng dẫn an toàn và ghi chú bằng tiếng Việt không?
Tòa án đã đưa ra phán quyết như sau:
“Công ty có nghĩa vụ phải thể hiện nội dung trên nút bấm bằng tiếng Việt một cách dễ hiểu, hoặc sử dụng các cách như phân màu, đánh số, và phải thực hiện hướng dẫn an toàn đầy đủ. Việc không làm như vậy là vi phạm nghĩa vụ bảo đảm an toàn của công ty.”
Tòa án đã công nhận rằng: việc truyền đạt nguy hiểm bằng ngôn ngữ mà người lao động nước ngoài có thể hiểu được, trong đó có tiếng Việt, cũng là một phần nghĩa vụ của công ty.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là chỉ cần không có hướng dẫn bằng tiếng nước ngoài thì trong mọi vụ tai nạn công ty đều phải chịu trách nhiệm.
Tòa án sẽ xem xét tổng hợp từng vụ việc dựa trên các yếu tố như:
- Trình độ hiểu tiếng Nhật của người lao động
- Mức độ nguy hiểm của công việc
- Cấu tạo của máy móc
- Nội dung hướng dẫn đã được thực hiện
Dù vậy, việc tòa án Nhật Bản nói rõ ràng:
“Đối với người nước ngoài, công ty phải giải thích nguy hiểm bằng ngôn ngữ mà họ hiểu được”
là một điểm rất quan trọng.
Đây có thể nói là một bản án có ý nghĩa rất lớn đối với người Việt Nam đang làm việc tại Nhật Bản.
3. Số tiền bồi thường thiệt hại là bao nhiêu?
Tòa án xác định tổng thiệt hại là khoảng 9,170,000 yên. Số tiền này bao gồm:
- Chi phí điều trị
- Thiệt hại do nghỉ làm
- Tiền bồi thường tổn thất tinh thần
- Thiệt hại do di chứng
Tuy nhiên, sau đó sẽ có 2 bước điều chỉnh.
① Khấu trừ lỗi của người bị nạn (30%)
Nếu bản thân người lao động cũng có sơ suất, thì số tiền bồi thường sẽ bị giảm tương ứng. Trong vụ này, tòa án cho rằng chị Hương cũng có sơ suất trong thao tác bấm nút, nên đã khấu trừ 30%.
Khoảng 9,170,000 yên × 70% = khoảng 6,420,000 yên
② Trừ phần đã nhận từ bảo hiểm tai nạn lao động
Đối với thương tích trong lúc làm việc, người lao động còn được nhận bồi thường từ bảo hiểm tai nạn lao động của Nhà nước. Tuy nhiên, đối với phần đã được bảo hiểm tai nạn lao động chi trả rồi thì không thể tiếp tục yêu cầu công ty trả trùng lần nữa.
Chị Hương đã nhận được 3,760,000 yên từ bảo hiểm tai nạn lao động, nên phần này sẽ bị trừ ra.
Khoảng 6,420,000 yên – 3,760,000 yên = khoảng 2,660,000 yên
Cuối cùng, số tiền mà tòa án buộc công ty phải trả, bao gồm cả phí luật sư, là khoảng 2,920,000 yên.
Như vậy, chị Hương đã nhận được tổng cộng:
- 3,760,000 yên từ bảo hiểm tai nạn lao động
- 2,660,000 yên từ công ty
→ Tổng cộng là 6,680,000 yên
4. Hãy chú ý đến thời hạn yêu cầu — thời hiệu là 5 năm
Việc yêu cầu công ty bồi thường thiệt hại có thời hạn.
Thời hiệu là 5 năm.
Nếu quá 5 năm kể từ ngày xảy ra tai nạn, thì về nguyên tắc sẽ không thể yêu cầu được nữa.
Ngay cả khi bạn nghĩ:
“Vết thương lúc đó, chắc giờ không đòi được nữa…”
thì nếu vẫn còn trong vòng 5 năm, vẫn có khả năng yêu cầu được.
Trước hết, hãy thử trao đổi với luật sư một lần.
5. Tuyệt đối đừng ký vào “biên bản thỏa thuận”
Sau khi bị tai nạn, công ty có thể yêu cầu bạn ký vào những giấy tờ như:
“Tôi từ bỏ toàn bộ quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại trong tương lai”
“Công ty sẽ trả … yên để giải quyết vụ việc này”
Chỉ cần ký vào, quyền lợi của bạn có thể biến mất.
Vì sao điều đó nguy hiểm?
Ngay sau khi bị thương, vẫn chưa biết chắc di chứng sẽ để lại ở mức độ nào.
Nếu bạn ký vào lúc đó, thì sau này dù triệu chứng có nặng hơn, dù thu nhập tương lai có giảm đi, bạn cũng có thể không còn quyền yêu cầu thêm gì nữa.
Ngoài ra, số tiền mà công ty đưa ra thoạt nhìn có vẻ lớn, nhưng trên thực tế hầu hết đều thấp hơn số tiền mà bạn thực sự có thể yêu cầu.
Đó cũng chính là lý do công ty muốn bạn ký càng sớm càng tốt.
Nếu công ty nói:
“Không ký thì không làm được thủ tục tai nạn lao động” thì sao?
Điều đó không đúng sự thật.
Việc ký vào biên bản thỏa thuận và việc xin bảo hiểm tai nạn lao động là hai việc hoàn toàn khác nhau.
Dù không ký, bạn vẫn có thể nộp hồ sơ xin tai nạn lao động.
Nếu đã lỡ ký rồi thì sao?
Ngay cả như vậy, đừng vội bỏ cuộc.
Trong những trường hợp như sau, vẫn có khả năng biên bản thỏa thuận đã ký bị coi là vô hiệu:
- Ký khi không hiểu rõ nội dung tiếng Nhật
- Bị đe dọa kiểu như “nếu không ký thì sẽ bị sa thải” rồi mới ký
Trước hết, hãy trao đổi với luật sư.
Kết luận
Bản án lần này là một điểm tựa rất lớn đối với người lao động nước ngoài đang làm việc tại Nhật Bản.
Tòa án đã nói rất rõ rằng:
“Công ty phải hướng dẫn an toàn bằng ngôn ngữ mà người lao động nước ngoài hiểu được.”
Nếu trong đầu bạn từng thoáng qua suy nghĩ như:
“Vết thương này mình có thể yêu cầu công ty bồi thường không?”
“Mình có thể nhận được khoảng bao nhiêu tiền?”
thì trước hết hãy cứ liên hệ một cách thoải mái.
Tôi là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam đang làm việc tại Nhật Bản.
Nếu bạn gặp khó khăn trong công việc như:
- Tai nạn lao động
- Sa thải trái pháp luật
- Tiền làm thêm chưa được trả
- Tư cách lưu trú
thì hãy cứ trao đổi với tôi.
Có thể tư vấn miễn phí qua Zalo. Dùng tiếng Việt cũng không sao.
Hỗ trợ trên toàn quốc.
Hẹn gặp lại!
Tác giả
Luật sư | Văn phòng luật Nagai Vietnam
Nagai Yoshinao
Là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam làm việc tại Nhật Bản, tôi tiếp nhận tư vấn mỗi ngày.
Nếu có vấn đề như:
- Tiền làm thêm chưa được trả
- Sa thải trái pháp luật
- Tư cách lưu trú
- Tai nạn lao động
thì cứ liên hệ một cách thoải mái.
Hỗ trợ toàn quốc. Có phiên dịch tiếng Việt.
永井ベトナム法律事務所
弁護士 永井義直
日本で暮らすベトナムの人たちへ、労務問題、お金トラブル、契約トラブル、交通事故、男女トラブルなどの法律支援をしています。
無料チャット相談をしています。
Zaloへご連絡ください。
📩 Tư vấn miễn phí qua Zalo
Nếu bạn đang băn khoăn về vấn đề pháp lý tại Nhật Bản như tiền làm thêm giờ, sa thải, tai nạn lao động, visa hoặc các tranh chấp khác, hãy nhắn tin qua Zalo để được kiểm tra trước.
Kiểm tra qua Zalo日本語タイトル
工場でケガしたら会社に損害賠償請求できる？
