Chào các bạn người Việt đang làm việc tại Nhật Bản.
Tôi là luật sư Nagai, chuyên hỗ trợ người Việt.
Hôm nay, dựa trên một trường hợp tư vấn từ anh Trung (tên giả), tôi sẽ tổng hợp những điểm quan trọng về: tai nạn khi đang cư trú bất hợp pháp, làm việc trái phép, chế độ bảo hiểm tai nạn lao động và khả năng yêu cầu công ty bồi thường thiệt hại.
1. Tư vấn từ anh Trung
Tôi bị gãy tay khi làm việc tại một nhà máy trong tình trạng cư trú và làm việc trái phép.
Trước đây tôi là thực tập sinh kỹ năng, nhưng vì công việc quá vất vả nên đã bỏ trốn khỏi ký túc xá. Sau đó, qua sự giới thiệu của người quen, tôi làm việc tại một xưởng tháo dỡ ô tô. Tuy nhiên, lúc đó visa của tôi đã hết hạn, tức là tôi đang cư trú bất hợp pháp.
Một ngày nọ, khi đang tháo cửa xe, cánh cửa bất ngờ rơi xuống, kẹp mạnh vào tay khiến tôi bị gãy xương. Ngoài ra, tôi còn bị tổn thương dây thần kinh, để lại di chứng là các ngón tay khó cử động.
Công ty đã nói với tôi như sau:
“Vì bạn ở quá hạn nên không thể dùng bảo hiểm tai nạn lao động”
“Hãy đi bệnh viện bằng bảo hiểm y tế và tự trả tiền”
“Nếu bạn nộp đơn xin bảo hiểm tai nạn lao động, việc cư trú bất hợp pháp của bạn sẽ bị phát hiện”
Vậy thực sự tôi không thể sử dụng bảo hiểm tai nạn lao động sao?
Ngoài ra, tôi có thể yêu cầu công ty bồi thường thiệt hại không?
2. Kết luận
Người cư trú bất hợp pháp, làm việc trái phép có được áp dụng bảo hiểm tai nạn lao động không?
Dù là cư trú bất hợp pháp hay làm việc trái phép, nếu bị thương trong lúc làm việc hoặc trên đường đi làm, thì về nguyên tắc vẫn được áp dụng bảo hiểm tai nạn lao động.
Việc có được áp dụng bảo hiểm hay không không phụ thuộc vào visa. Mà sẽ được xem xét dựa trên việc bạn có đang làm việc với tư cách người lao động hay không, và tai nạn đó có thuộc tai nạn lao động hoặc tai nạn trên đường đi làm hay không.
Khi được áp dụng bảo hiểm tai nạn lao động, bạn có thể nhận được từ nhà nước các khoản như:
- Chi phí điều trị
- Trợ cấp trong thời gian nghỉ làm
- Bồi thường cho di chứng (nếu có)
Có thể yêu cầu công ty bồi thường thiệt hại không?
Nếu nguyên nhân dẫn đến chấn thương là do công ty không đảm bảo an toàn lao động, thì bạn có thể có quyền yêu cầu công ty bồi thường thiệt hại.
3. Khi được công nhận là tai nạn lao động, bạn sẽ nhận được những khoản bồi thường gì?
① Chi phí điều trị
Các chi phí như khám bệnh, xét nghiệm, phẫu thuật, nhập viện, tái khám… sẽ do nhà nước chi trả.
② Trợ cấp nghỉ việc (trong thời gian không làm việc)
Trong thời gian nghỉ làm để điều trị, bạn sẽ được nhà nước chi trả khoảng 80% tiền lương.
③ Trợ cấp di chứng (tàn tật)
Nếu để lại di chứng sau tai nạn, bạn sẽ được nhận tiền bồi thường một lần hoặc trợ cấp hàng tháng, tùy theo mức độ nặng nhẹ của thương tật.
4. Có thể yêu cầu công ty bồi thường thiệt hại không?
Bảo hiểm tai nạn lao động không bồi thường một số khoản như tiền bù đắp tinh thần (đau khổ) hay thu nhập bị mất trong tương lai.
Vì vậy, nếu công ty vi phạm nghĩa vụ đảm bảo an toàn lao động, bạn có thể xem xét yêu cầu công ty bồi thường thiệt hại riêng.
Điều quan trọng cần hiểu là:
Vấn đề visa và trách nhiệm đảm bảo an toàn của công ty là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.
Ngay cả khi bạn đang làm việc trái phép, nếu công ty vi phạm nghĩa vụ đảm bảo an toàn, thì vẫn phải chịu trách nhiệm bồi thường.
Ví dụ các trường hợp có khả năng cao được chấp nhận yêu cầu bồi thường:
- Bắt tháo cửa xe hoặc bộ phận nặng mà không có biện pháp chống rơi
- Cho sử dụng máy móc, công cụ nguy hiểm mà không đào tạo đầy đủ
- Không cung cấp đồ bảo hộ cần thiết như mũ bảo hộ, găng tay, giày an toàn
- Không quy định quy trình làm việc, không phân công rõ ai giữ, ai hỗ trợ
- Bắt làm việc dưới vật có nguy cơ rơi đổ hoặc trong môi trường nguy hiểm
Để yêu cầu công ty bồi thường thiệt hại, bạn nên trao đổi với luật sư để được hỗ trợ đúng cách.
5. Công ty sẽ cố gắng che giấu tai nạn của bạn
Khi người lao động làm việc trái phép bị tai nạn trong lúc làm việc, công ty sẽ gặp nhiều rắc rối.
Trước hết, việc sử dụng lao động nước ngoài cư trú quá hạn (overstay) có thể bị coi là tiếp tay cho lao động bất hợp pháp, và có thể bị xử lý.
Ngoài ra, nếu việc làm trái phép bị phát hiện, công ty có thể gặp các rủi ro như:
- Khó tiếp tục tuyển dụng lao động nước ngoài
- Bị cơ quan lao động (Thanh tra lao động) điều tra và hướng dẫn
- Bị nghi ngờ che giấu tai nạn lao động
- Có thể bị người lao động yêu cầu bồi thường thiệt hại sau này
Đối với công ty, việc để lộ tai nạn ra ngoài là điều rất bất lợi.
Vì vậy, họ có thể nói với bạn những điều như:
“Không thể dùng bảo hiểm tai nạn lao động”
“Khi đi bệnh viện đừng nói là bị thương trong lúc làm việc”
“Hãy dùng bảo hiểm y tế”
Nhưng những lời này không phải để bảo vệ bạn.
Trong nhiều trường hợp, đó chỉ là cách công ty tự bảo vệ chính họ.
Ngay cả khi công ty nói như vậy, bạn không nên tin hoàn toàn.
6. “Nếu nộp đơn xin bảo hiểm tai nạn lao động thì có bị báo cho Cục xuất nhập cảnh không?”
“Việc cư trú bất hợp pháp, làm việc trái phép có bị lộ không?”
Tôi sẽ trả lời thẳng vào nỗi lo lớn nhất này một cách chính xác.
Kết luận: Không thể nói là “chắc chắn sẽ không bị phía xuất nhập cảnh biết”.
Ngay cả khi cán bộ của cơ quan giám sát lao động không báo cáo, thì công ty hoặc đồng nghiệp vẫn có thể báo cho cơ quan xuất nhập cảnh.
Nói cách khác, khi bạn nộp đơn xin bảo hiểm tai nạn lao động hoặc yêu cầu công ty bồi thường, thì có khả năng bạn sẽ bị buộc phải về nước — điều này cần phải nói rõ.
Dù vậy, việc yêu cầu vẫn có ý nghĩa.
Ngay cả khi có thể bị trục xuất, thì việc:
- Nộp đơn bảo hiểm tai nạn lao động
- Yêu cầu công ty bồi thường
vẫn có thể giúp bạn nhận được:
- Chi phí điều trị
- Chi phí sinh hoạt trong thời gian nghỉ làm
- Bồi thường cho di chứng
Đặc biệt nếu chấn thương nặng, thì hành động sẽ có lợi hơn nhiều so với việc không làm gì.
Thay vì nghĩ “sợ bị báo nên không làm gì”, điều quan trọng là:
👉 Cần sớm xác định đâu là lựa chọn tốt nhất cho hoàn cảnh của mình
Dựa trên:
- Mức độ chấn thương
- Cách công ty xử lý
- Khả năng tiếp tục ở lại Nhật
hãy cân nhắc phương án thực tế nhất.
👉 Trước tiên, hãy trao đổi với luật sư để được tư vấn phù hợp.
7. Trường hợp làm quá 28 giờ hoặc làm việc ngoài phạm vi cho phép cũng áp dụng tương tự
Những nội dung trên cũng áp dụng trong các trường hợp như:
- Du học sinh làm việc quá số giờ cho phép
- Làm thêm khi chưa được cấp phép hoạt động ngoài tư cách lưu trú
- Làm công việc không đúng với nội dung visa
Ví dụ:
- Du học sinh làm việc quá 28 giờ/tuần
- Làm thêm khi chưa có giấy phép hoạt động ngoài tư cách lưu trú
- Visa kỹ sư (技人国) nhưng lại làm công việc như công nhân dây chuyền trong nhà máy
Ngay cả trong những trường hợp này, quy định và cách xử lý vẫn giống như đã nêu ở trên.
Kết luận
Làm việc trái phép hay cư trú bất hợp pháp là hành vi vi phạm pháp luật — điều đó là sự thật.
Tuy nhiên, việc đó không liên quan trực tiếp đến việc:
- Bạn có được sử dụng bảo hiểm tai nạn lao động hay không
- Bạn có thể yêu cầu công ty bồi thường thiệt hại hay không
Đừng nghĩ rằng:
Vì cư trú bất hợp pháp nên không thể lên tiếng
Vì làm việc trái phép nên chỉ có thể im lặng chịu đựng
Bạn không cần phải cam chịu như vậy.
Trong hoàn cảnh hiện tại, hãy cùng tìm ra lựa chọn tốt nhất cho bạn.
👉 Trước hết, hãy liên hệ để được tư vấn.
Ngoài ra, những người:
- Đã từng gặp tai nạn trước đây
- Hoặc đã về Việt Nam rồi
cũng đừng vội từ bỏ.
Ngay cả khi không còn ở Nhật, bạn vẫn có khả năng:
- Nộp đơn xin bảo hiểm tai nạn lao động
- Yêu cầu bồi thường thiệt hại
Tuy nhiên, có thời hiệu (thời hạn):
👉 Trong vòng 5 năm kể từ ngày xảy ra tai nạn thì vẫn còn cơ hội.
Hãy hành động sớm.
Tôi là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam làm việc tại Nhật Bản, chủ yếu xử lý các vấn đề lao động như sa thải trái pháp luật, chưa trả tiền làm thêm giờ, tai nạn lao động và tư cách lưu trú.
Nếu bạn liên hệ qua Zalo, bạn có thể được tư vấn miễn phí qua chat. Hỗ trợ tiếng Việt, toàn quốc.
Hãy thoải mái liên hệ.
Hẹn gặp lại.
Luật sư Nagai Yoshinao
Tác giả
Luật sư | Văn phòng luật Nagai Việt Nam
Nagai Yoshinao
Là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam làm việc tại Nhật Bản, tôi tiếp nhận tư vấn hàng ngày.
Các vấn đề như:
- Chưa trả tiền làm thêm giờ
- Sa thải trái pháp luật
- Tư cách lưu trú
- Tai nạn lao động
👉 Hãy thoải mái liên hệ.
Hỗ trợ toàn quốc, có phiên dịch tiếng Việt.
永井ベトナム法律事務所
弁護士 永井義直
日本で暮らすベトナムの人たちへ、労務問題、お金トラブル、契約トラブル、交通事故、男女トラブルなどの法律支援をしています。
無料チャット相談をしています。
Zaloへご連絡ください。
📩 Tư vấn miễn phí qua Zalo
Nếu bạn đang băn khoăn về vấn đề pháp lý tại Nhật Bản như tiền làm thêm giờ, sa thải, tai nạn lao động, visa hoặc các tranh chấp khác, hãy nhắn tin qua Zalo để được kiểm tra trước.
Kiểm tra qua Zalo
