Dưới đây là câu chuyện hư cấu được xây dựng từ một vụ việc có thật. Trong một khoảnh khắc bất ngờ, ống thép đổ sập xuống, đập mạnh vào vai phải và thắt lưng của anh Minh.
Đau đến mức không thở nổi, anh khuỵu xuống ngay tại chỗ.
Đồng nghiệp hô hoán, giám sát viên gọi cấp cứu 119.
Anh được đưa đi cấp cứu bằng xe cứu thương, và bệnh viện chẩn đoán là gãy xương, cần 3 tháng để hồi phục hoàn toàn.
Tiếng Nhật của anh chưa thật sự tốt.
“Liệu mình còn tiếp tục làm việc được không?”
“Tiền bạc rồi sẽ ra sao?”
Đầu óc anh trống rỗng vì lo lắng.
Tối hôm đó, giám sát viên của công ty gọi điện cho anh.
“Trước mắt cứ dùng bảo hiểm y tế để chữa trị đã.”
Vài ngày sau, một người bạn cùng ký túc xá nói với anh:
“Đó hoàn toàn là tai nạn xảy ra trong lúc làm việc. Khả năng cao là được áp dụng tai nạn lao động. Có thể còn được chi trả chi phí điều trị và trợ cấp nghỉ việc nữa.”
Lấy hết can đảm, anh Minh nhắn LINE cho giám sát viên:
“Vì đây là chấn thương xảy ra trong lúc làm việc, tôi muốn làm thủ tục xin tai nạn lao động.”
Vài phút sau, tin nhắn trả lời đến:
“Tai nạn lao động thì công ty cũng phải gánh… có thể dùng bảo hiểm y tế được không?”
Đó là một câu trả lời khiến ngực anh thắt lại.
Dù vậy, anh vẫn nhắn lại một lần nữa:
“Vì đây là chấn thương xảy ra trong lúc làm việc, tôi muốn nộp theo diện tai nạn lao động.”
Từ “sau đó”, mọi thứ đã thay đổi
Vài ngày sau, khi chấn thương đỡ hơn và anh quay lại công trường.
Anh Minh nhìn bảng phân ca và chết lặng.
- Trước khi quay lại làm việc: làm 5 ngày/tuần → thu nhập khoảng 250.000 yên/tháng
- Sau khi quay lại: chỉ còn 1–2 ngày/tuần → thu nhập còn khoảng 50.000–100.000 yên/tháng
Mỗi tháng thu nhập giảm khoảng 150.000–200.000 yên, nếu tình trạng này kéo dài 3 tháng thì sẽ trở thành một nỗi lo rất lớn về cuộc sống.
Trong khi đó, các đồng nghiệp người Nhật và người Việt khác vẫn làm 4–5 ngày/tuần như bình thường.
Chỉ có mình anh là rõ ràng bị giảm ca làm.
Trong giờ nghỉ, cấp trên buột miệng nói nhỏ:
“Những người đòi dùng tai nạn lao động thì hơi khó xử.”
“Có lẽ cậu cũng nên nghĩ đến chuyện chuẩn bị về Việt Nam đi.”
Đêm hôm đó, nằm nhìn lên trần nhà, anh Minh nghĩ:
“Có lẽ mình không nên nói là muốn làm thủ tục tai nạn lao động…”
Lo lắng, anh Minh đã đi hỏi ý kiến luật sư.
1. Kết luận｜Có khả năng là trái pháp luật
Bạn bị thương trong lúc làm việc và nói rằng:
“Tôi muốn làm theo diện tai nạn lao động.”
Sau đó, ca làm của bạn đột nhiên bị cắt giảm.
Trường hợp này có khả năng cao là trái pháp luật.
Nếu cả 3 điểm sau đều đúng, thì cần đặc biệt chú ý:
- ✅ Trước khi nói về tai nạn lao động, bạn vẫn làm việc bình thường
- ✅ Sau khi nói muốn làm theo diện tai nạn lao động, ca làm đột nhiên bị giảm
- ✅ Đồng nghiệp xung quanh vẫn như cũ, chỉ có mình bạn bị giảm
Nếu cả 3 điều này cùng xảy ra, thì cần nghĩ đến khả năng:
“Đây có phải là hành vi trả đũa vì tôi đã yêu cầu làm thủ tục tai nạn lao động hay không?”
Và nếu đó đúng là hành vi trả đũa, thì có khả năng đó là hành vi vi phạm pháp luật.
Việc nói rằng “Tôi muốn sử dụng chế độ tai nạn lao động” chính là quyền chính đáng của bạn.
2. Kiểm tra bằng 3 điểm để xem có trái pháp luật hay không
Điểm mấu chốt để đánh giá rất đơn giản.
Chỉ cần so sánh “trước” và “sau”.
① Trước khi tai nạn xảy ra, bạn có làm việc bình thường không?
Nếu trước đó bạn làm 4–5 ngày/tuần và có thu nhập ổn định mỗi tháng, thì công ty sẽ khó thể biện minh rằng:
“Từ trước vốn dĩ ca làm của bạn đã ít rồi.”
Hãy nhất định giữ lại:
- Bảng phân ca trước khi tai nạn xảy ra
- Phiếu lương
② Ca làm có bị giảm ngay “sau khi” bạn nói về tai nạn lao động không?
Nếu ca làm bị giảm sau khi bạn đề cập đến tai nạn lao động, thì có thể nghĩ rằng giữa hai việc đó có liên quan với nhau.
Điều quan trọng là ngày tháng cụ thể.
- Tai nạn xảy ra vào ngày nào
- Bạn nói “muốn làm thủ tục tai nạn lao động” vào ngày nào
- Ca làm bắt đầu bị giảm từ khi nào
Hãy ghi lại 3 mốc này vào điện thoại.
③ Chỉ mình bạn bị giảm, hay mọi người đều bị giảm?
Nếu những đồng nghiệp khác vẫn làm việc bình thường mà chỉ có mình bạn bị giảm ca, thì điều đó là không tự nhiên.
Hơn nữa, nếu cấp trên còn nói những câu như:
“Người đòi dùng tai nạn lao động thì phiền lắm”
“Có lẽ nên nghĩ đến chuyện về nước”
thì càng khó có thể coi đó chỉ là trùng hợp.
3. Nếu bạn nghĩ rằng đây là cắt ca làm trái pháp luật, thì cần làm gì?
Ngay cả khi nghĩ rằng:
“Việc này là trái pháp luật”
thì rất nhiều người vẫn bối rối không biết:
- Nên hỏi ai
- Có nên đến Cơ quan Giám sát Tiêu chuẩn Lao động không
- Hay nên hỏi luật sư trước
Trước hết, có 2 nơi bạn nên nghĩ đến:
- Cơ quan Giám sát Tiêu chuẩn Lao động / Cục Lao động
- Luật sư
Và việc nên chọn nơi nào trước sẽ tùy từng trường hợp.
3-1. Trường hợp nên trao đổi với luật sư
Nếu bạn rơi vào một trong những trường hợp dưới đây, hãy sớm trao đổi với luật sư:
- Ca làm bị giảm rất mạnh (ví dụ từ 5 ngày/tuần xuống còn 1 ngày/tuần)
- Bị ép nghỉ việc
- Bị nói sẽ sa thải
- Bị nói “hãy về Việt Nam đi”
- Có tiền làm thêm chưa được trả
- Có nguy cơ bị đuổi ra khỏi ký túc xá
- Bản thân bạn cũng đã không còn muốn ở lại công ty nữa
Nếu rơi vào những tình huống này, thì quan hệ giữa bạn và công ty thực tế đã đổ vỡ.
Lúc đó, quan trọng hơn việc cố tiếp tục làm việc là bảo vệ quyền lợi của chính bạn.
Luật sư có thể thay bạn thương lượng với công ty để yêu cầu:
- ① Tiền lương tương ứng với phần ca làm bị cắt
- ② Tiền bồi thường tổn thất tinh thần
- ③ Khoản tiền giải quyết để nghỉ việc
3-2. Nếu tình hình chưa quá nghiêm trọng, trước hết hãy hỏi cơ quan hành chính
Nếu bạn thuộc một trong những trường hợp sau, thì có thể bắt đầu bằng việc hỏi cơ quan hành chính:
- Thiệt hại hiện tại chưa quá lớn
- Bất mãn với công ty chưa đến mức nghiêm trọng
- Chưa có ý định nghỉ việc
- Muốn trước hết được nghe tư vấn miễn phí
Nơi cần hỏi sẽ khác nhau tùy nội dung vấn đề.
- Nếu muốn làm thủ tục tai nạn lao động → Cơ quan Giám sát Tiêu chuẩn Lao động
- Nếu bị cắt ca làm, bị gây khó dễ, bị ép nghỉ việc → Phòng tư vấn lao động tổng hợp của Cục Lao động tỉnh/thành
Trong trường hợp như lần này, khi vừa có vấn đề tai nạn lao động, vừa có vấn đề bị cắt ca làm, thì trước hết hãy trao đổi với Phòng tư vấn lao động tổng hợp của Cục Lao động. Nếu cần, cán bộ phụ trách sẽ hướng dẫn bạn sang Cơ quan Giám sát Tiêu chuẩn Lao động.
4. Những câu hỏi thường gặp
Q1. Công ty nói rằng “Vì tình hình kinh doanh xấu nên mới giảm ca làm.”
Có khả năng công ty đang nói dối.
Hãy kiểm tra 3 điểm sau:
- Trước khi tai nạn xảy ra, bạn có đi làm ca bình thường không?
- Ca làm có bị giảm sau khi bạn nói về tai nạn lao động không?
- Các đồng nghiệp không bị giảm mà chỉ có mình bạn bị giảm không?
Nếu cả 3 điểm đều đúng, thì không thể giải thích việc đó chỉ bằng lý do “kinh tế khó khăn”.
Có thể công ty đã cắt ca làm để trả đũa việc bạn yêu cầu làm thủ tục tai nạn lao động.
Q2. Nếu tôi hỏi Cơ quan Giám sát Tiêu chuẩn Lao động hoặc Cục Lao động, công ty có biết không?
Nếu bạn không muốn để công ty biết, hãy nói rõ với cán bộ phụ trách:
“Tôi không muốn công ty biết. Xin đừng liên lạc hay điều tra công ty vào lúc này.”
Nếu nói rõ như vậy, thì về cơ bản sẽ không dễ bị công ty phát hiện.
Q3. Nếu nhờ luật sư, có thể lấy lại được những gì từ công ty?
Tùy từng vụ việc, nhưng thông thường có thể yêu cầu những khoản sau:
- Tiền lương tương ứng với phần ca làm bị cắt
- Tiền bồi thường tổn thất tinh thần
- Khoản tiền giải quyết để nghỉ việc
- Tiền làm thêm chưa được trả
- Điều kiện rời ký túc xá hoặc việc trả lại đồ đạc cá nhân
Khi nhờ luật sư, không chỉ vấn đề cắt ca làm, mà cả những vấn đề liên quan như nghỉ việc, tiền làm thêm chưa được trả, visa, ký túc xá… cũng có thể được giải quyết cùng lúc.
Kết luận
Sau khi bạn nói muốn làm thủ tục tai nạn lao động, công ty đột nhiên cắt giảm ca làm của bạn.
Đây là một việc rất đau đớn.
Việc bạn nghĩ:
“Giá như mình đã không nói gì về chuyện tai nạn lao động…”
là điều hoàn toàn dễ hiểu.
Nhưng việc dùng chế độ tai nạn lao động cho chấn thương xảy ra trong lúc làm việc, và việc lên tiếng khi bị đối xử bất thường, đều là quyền chính đáng của bạn.
Nếu lúc này bạn đang ở trong tình huống như:
- Sau khi nói về tai nạn lao động thì bị giảm ca làm
- Có nguy cơ bị sa thải
- Có nguy cơ bị đuổi khỏi ký túc xá
thì xin đừng ôm một mình.
Tôi luôn đứng về phía người Việt Nam đang sinh sống và làm việc tại Nhật Bản.
Khi cần, hãy cứ liên hệ với tôi bất cứ lúc nào.
Có thể tư vấn miễn phí qua Zalo.
Tiếng Việt OK. Hỗ trợ toàn quốc.
Hẹn gặp lại.
Tác giả
Luật sư | Văn phòng luật Nagai Vietnam
Nagai Yoshinao
Là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam làm việc tại Nhật Bản, tôi tiếp nhận tư vấn mỗi ngày.
Nếu có vấn đề như:
- Tiền làm thêm chưa được trả
- Sa thải trái pháp luật
- Tư cách lưu trú
- Tai nạn lao động
thì cứ liên hệ một cách thoải mái.
Hỗ trợ toàn quốc. Có phiên dịch tiếng Việt.
永井ベトナム法律事務所
弁護士 永井義直
日本で暮らすベトナムの人たちへ、労務問題、お金トラブル、契約トラブル、交通事故、男女トラブルなどの法律支援をしています。
無料チャット相談をしています。
Zaloへご連絡ください。
📩 Tư vấn miễn phí qua Zalo
Nếu bạn đang băn khoăn về vấn đề pháp lý tại Nhật Bản như tiền làm thêm giờ, sa thải, tai nạn lao động, visa hoặc các tranh chấp khác, hãy nhắn tin qua Zalo để được kiểm tra trước.
Kiểm tra qua Zalo日本語タイトル
労災申請をしたいっていったら、シフトカットされた。それ違法です。
