Xin chào các bạn người Việt đang làm việc tại Nhật.
Tôi là luật sư Nagai, chuyên hỗ trợ người Việt.
Hôm nay tôi muốn giải thích về vấn đề bị sa thải vì lý do bệnh tật hoặc chấn thương.
Tôi thường nhận được những câu hỏi như sau:
“Tôi bị trầm cảm và bác sĩ yêu cầu nghỉ dưỡng 1 tháng. Khi tôi nộp giấy chẩn đoán cho công ty, sếp nói: ‘Người nghỉ lâu thì không thể làm việc ở đây, hãy nghỉ việc đi.’”
“Tôi bị máy kẹp gãy chân trong nhà máy và đang điều trị, cũng đã làm thủ tục tai nạn lao động. Nhưng công ty nói: ‘Bạn nghỉ lâu quá nên chúng tôi sẽ chấm dứt hợp đồng.’”
Khi đang bị bệnh hoặc bị thương mà nghe những lời như vậy, chắc hẳn bạn sẽ rất lo lắng và hoang mang.
Kết luận trước:
Theo luật Nhật Bản, công ty không thể dễ dàng sa thải bạn chỉ vì bạn bị bệnh hoặc bị thương.
Trong nhiều trường hợp, việc sa thải như vậy sẽ bị coi là vô hiệu.
Vì vậy, đừng vội bỏ cuộc.
1. Hãy xem qua 2 ví dụ thực tế
Ví dụ 1: Chị Thủy nghỉ 1 tháng vì trầm cảm
Chị Thủy làm việc tại một nhà máy. Do áp lực công việc, chị bị trầm cảm và được bác sĩ chẩn đoán cần nghỉ dưỡng 1 tháng.
Sau khi chị nộp giấy chẩn đoán của bác sĩ cho công ty, vài tuần sau cấp trên gọi điện và nói:
“Người nghỉ lâu như vậy thì công ty rất khó sắp xếp. Có lẽ bạn không thể tiếp tục làm việc ở đây, hãy nghỉ việc đi.”
Lúc đó, chị Thủy nghĩ:
“Nếu mình bị bệnh thì chắc cũng đành chịu thôi…”
Nhưng thực tế, đây là lý do rất yếu để sa thải, và trong nhiều trường hợp tòa án có thể xem đây là sa thải trái pháp luật.
Ví dụ 2: Anh Tuấn bị gãy chân do tai nạn lao động, phải nghỉ 3 tháng
Anh Tuấn bị máy kẹp vào chân trong lúc làm việc tại nhà máy, dẫn đến gãy chân và phải điều trị khoảng 3 tháng.
Anh đã làm thủ tục tai nạn lao động (労災) và đang trong thời gian điều trị. Tuy nhiên, công ty lại nói:
“Bạn nghỉ lâu như vậy thì công ty rất khó khăn. Chúng tôi sẽ chấm dứt hợp đồng.”
Nhưng thực tế, đây là hành vi sa thải bị pháp luật lao động Nhật Bản nghiêm cấm rất nghiêm ngặt.
2. Theo luật Nhật Bản quy định như sau
① Chỉ vì bị bệnh thì không thể sa thải
Cơ sở pháp lý là “nguyên tắc lạm dụng quyền sa thải” (Điều 16 Luật Hợp đồng Lao động).
Điều 16 – Luật Hợp đồng Lao động
Nếu việc sa thải không có lý do hợp lý khách quan và không được xem là phù hợp theo thông lệ xã hội, thì việc sa thải đó sẽ bị coi là vô hiệu.
Khi xem xét một vụ việc, tòa án thường đánh giá tổng hợp các yếu tố như:
- Bệnh hoặc chấn thương có khả năng hồi phục hay không
- Thời gian nghỉ điều trị có hợp lý hay không
- Công ty có xem xét chuyển sang vị trí khác hoặc công việc nhẹ hơn cho người lao động hay không
✅ Một hiểu lầm phổ biến của người Việt
❌ “Nếu bị bệnh thì bị sa thải cũng đành chịu.”
→ Điều này không đúng.
Chỉ vì bạn bị bệnh, công ty không thể dễ dàng sa thải bạn theo luật Nhật Bản.
② Nếu đang nghỉ vì tai nạn lao động, luật cấm sa thải
Theo Điều 19 – Luật Tiêu chuẩn Lao động Nhật Bản:
Người lao động đang nghỉ việc do tai nạn hoặc bệnh nghề nghiệp trong quá trình làm việc, và trong vòng 30 ngày sau khi kết thúc thời gian nghỉ đó, thì công ty không được phép sa thải.
Nói cách khác:
- Trong thời gian nghỉ vì tai nạn lao động, công ty không được sa thải
- Sau khi quay lại làm việc, trong 30 ngày tiếp theo, công ty cũng không được sa thải
③ Ngoại lệ: Khi “không còn khả năng hồi phục”
Việc sa thải vì lý do bệnh tật chỉ được chấp nhận trong những trường hợp rất hạn chế, ví dụ:
- Bác sĩ kết luận gần như không có khả năng quay lại làm việc
- Công ty đã thử cho nghỉ phép dài hạn, chuyển vị trí hoặc sắp xếp công việc nhẹ hơn nhưng vẫn không thể làm việc
- Người lao động hoàn toàn không thể tiếp tục công việc
Ví dụ:
Nếu giấy chẩn đoán của bác sĩ chỉ ghi “cần nghỉ dưỡng 1 tháng”, mà công ty lập tức sa thải, thì khả năng rất cao sẽ bị coi là sa thải trái pháp luật.
3. Xu hướng các phán quyết của tòa án
Qua nhiều vụ án tại Nhật Bản, có thể thấy xu hướng như sau:
- Nghỉ ngắn hạn vì trầm cảm hoặc vấn đề tâm lý → trong nhiều trường hợp, việc sa thải bị coi là vô hiệu
- Bị thương hoặc bệnh do tai nạn lao động → gần như chắc chắn việc sa thải sẽ bị coi là vô hiệu
- Nếu công ty không kiểm tra đầy đủ khả năng quay lại làm việc của người lao động → rất dễ bị tòa án kết luận sa thải trái pháp luật
Đặc biệt với lao động nước ngoài, nhiều người bị yêu cầu viết đơn xin nghỉ việc mà không được giải thích rõ, vì vậy cần hết sức cẩn thận.
⚠️ Nếu công ty yêu cầu viết đơn xin nghỉ việc, tuyệt đối đừng ký ngay
Khi bạn đang bị bệnh hoặc bị thương, công ty có thể nói những câu như:
❌ “Nếu bạn nghỉ lâu như vậy thì hãy tự xin nghỉ việc.”
❌ “Chỉ cần viết đơn nghỉ việc, công ty sẽ thanh toán một lần.”
❌ “Nếu không ký bây giờ thì điều kiện sẽ tệ hơn.”
Nhưng bạn cần biết rằng:
👉 Một khi đã ký đơn xin nghỉ việc, sau này sẽ rất khó tranh chấp lại.
Vì vậy, đừng ký ngay tại chỗ.
Hãy bình tĩnh và tham khảo ý kiến luật sư trước.
📌 Nếu bị thông báo sa thải vì bệnh hoặc chấn thương, hãy làm ngay những việc sau
① Nhất định phải lấy giấy chẩn đoán của bác sĩ
→ Trong đó nên ghi rõ: tên bệnh, thời gian cần nghỉ dưỡng, và lý do chưa thể làm việc
② Nếu có khả năng là tai nạn lao động, hãy lưu lại chứng cứ ngay
→ Ví dụ: tình huống xảy ra tai nạn, tin nhắn LINE giao việc, lời làm chứng của đồng nghiệp
③ Lưu lại thông báo sa thải bằng ảnh hoặc file PDF
→ Đừng vứt đi. Đây là chứng cứ rất quan trọng
④ Không ký bất cứ giấy tờ nào ngay tại chỗ
→ Đơn xin nghỉ việc hoặc giấy thỏa thuận không nên viết ngay
⑤ Hãy trao đổi với luật sư càng sớm càng tốt
→ Với các vụ việc liên quan đến bệnh tật hoặc tai nạn lao động, cách xử lý ban đầu có thể ảnh hưởng lớn đến kết quả sau này.
4. Kết luận
Khi đang nghỉ vì bệnh hoặc chấn thương mà nhận được thông báo bị sa thải, nhiều người thường nghĩ:
“Nếu mình bị bệnh thì chắc cũng đành chịu…”
“Mình là người nước ngoài nên khó mà lên tiếng…”
Đây là suy nghĩ rất dễ hiểu, và rất nhiều người Việt tại Nhật cũng từng cảm thấy như vậy.
Tuy nhiên, theo pháp luật Nhật Bản, việc
“bị bệnh hoặc bị thương → lập tức bị sa thải”
không phải là điều mà công ty có thể tùy ý quyết định.
Trong nhiều trường hợp, người lao động vẫn được pháp luật bảo vệ.
Vì vậy, nếu bạn đang băn khoăn:
“Liệu việc sa thải này có thực sự đúng luật không?”
Bạn không cần phải lo lắng hay chịu đựng một mình.
Hãy trao đổi với luật sư để hiểu rõ quyền lợi của mình trước khi đưa ra quyết định.
📩 Bạn có thể liên hệ qua Zalo bằng tiếng Việt để được tư vấn (miễn phí).
Chúng tôi luôn sẵn sàng lắng nghe và cùng bạn tìm ra hướng giải quyết phù hợp.
Hẹn gặp lại bạn trong những bài viết tiếp theo.
Lưu ý: Bài viết này mang tính chất giải thích chung. Tùy từng trường hợp cụ thể, cách xử lý có thể khác nhau. Nếu có thắc mắc, bạn nên tham khảo ý kiến luật sư sớm.
Bạn có thể trao đổi qua Zalo.
Nếu bạn bị sa thải vì bệnh, trầm cảm, chấn thương, tai nạn lao động hoặc bị yêu cầu viết đơn xin nghỉ việc, bạn có thể gửi tin nhắn để kiểm tra trước.
Kiểm tra qua ZaloTác giả
Luật sư Yoshinao Nagai
(Văn phòng Luật Nagai Việt Nam)
Tôi là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam làm việc tại Nhật Bản, hiện hoạt động tại Shinjuku, Tokyo, chủ yếu tư vấn về vấn đề lao động và tư cách lưu trú.
Tôi đã từng làm việc tại Hà Nội hơn 10 năm kể từ năm 2010, vì vậy tôi hiểu khá rõ về người Việt và những khó khăn khi làm việc tại Nhật.
Nếu bạn đang gặp các vấn đề như:
- Chưa được trả tiền làm thêm giờ
- Bị sa thải không công bằng
- Tai nạn lao động
- Hoặc các vấn đề pháp lý khác
Bạn có thể liên hệ qua Zalo bất cứ lúc nào.
- ✅ Hỗ trợ trên toàn nước Nhật
- ✅ Tư vấn bằng tiếng Việt.
