Q: Ở Nhật Bản, tôi được tuyển vào làm công việc hành chính tổng vụ nhưng công ty yêu cầu chuyển sang phòng Kinh doanh. Nếu tôi từ chối điều chuyển, tôi có thể bị sa thải không?

Q：総務として入社しましたが、上司とのトラブル後、営業部への配置転換を命じられました。拒否すると解雇すると言われています。配置転換を拒否すると解雇されますか。

▪️ Nội dung tư vấn

Tôi được tuyển vào một công ty tại Nhật Bản với vị trí phụ trách hành chính tổng vụ.

Sau đó, do xảy ra mâu thuẫn với cấp trên, công ty yêu cầu tôi chuyển sang phòng Kinh doanh.

Tôi không mong muốn làm công việc kinh doanh nên muốn từ chối quyết định điều chuyển.

Tuy nhiên, công ty nói rằng:

“Nếu bạn từ chối điều chuyển, bạn có thể bị sa thải.”

Tôi có bắt buộc phải chấp hành quyết định điều chuyển không?

Công ty có thể sa thải tôi vì lý do tôi từ chối hay không?

▪️ Kết luận

Có. Nếu không tuân theo quyết định điều chuyển, bạn có khả năng bị sa thải.

Tại Nhật Bản, công ty có quyền thay đổi bộ phận làm việc hoặc địa điểm làm việc của người lao động trong một phạm vi nhất định.

Nội quy lao động của nhiều công ty cũng quy định công ty có quyền yêu cầu người lao động điều chuyển vị trí.

Do đó, về nguyên tắc, người lao động không thể từ chối quyết định điều chuyển nếu không có lý do chính đáng.

Nếu tiếp tục từ chối, người lao động có thể bị xử lý kỷ luật và trong một số trường hợp có thể bị sa thải.

▪️ Tuy nhiên, công ty không thể tùy ý điều chuyển người lao động

Điều này không có nghĩa công ty tại Nhật Bản có thể tự do điều chuyển người lao động bất cứ lúc nào.

Ví dụ, nếu trong hợp đồng lao động có thỏa thuận rõ ràng rằng:

• “Chỉ làm công việc hành chính tổng vụ”
• “Địa điểm làm việc chỉ giới hạn tại Tokyo”

thì người lao động có thể có căn cứ để từ chối việc điều chuyển.

Tuy nhiên, nếu hợp đồng chỉ đơn giản ghi:

“Vị trí: Hành chính tổng vụ”

hoặc:

“Địa điểm làm việc: Tokyo”

thì chưa chắc đã đủ.

Điều quan trọng là phải có thỏa thuận rõ ràng về việc giới hạn vị trí công việc hoặc địa điểm làm việc.

▪️ Trường hợp điều chuyển để quấy rối hoặc trả đũa

Nếu việc điều chuyển không xuất phát từ nhu cầu công việc mà nhằm quấy rối hoặc trả đũa người lao động, quyết định điều chuyển có thể bị coi là vô hiệu.

Ví dụ, nếu ngay sau khi xảy ra mâu thuẫn với cấp trên, công ty đột nhiên chuyển bạn sang một bộ phận hoàn toàn khác mà không có lý do công việc hợp lý, cần kiểm tra kỹ mục đích thực sự của quyết định điều chuyển.

Trong thực tiễn tại Nhật Bản, việc công ty có nhu cầu thực tế đối với quyết định điều chuyển hay không là một yếu tố quan trọng.

▪️ Trường hợp điều chuyển gây bất lợi đặc biệt nghiêm trọng

Nếu việc điều chuyển gây ra bất lợi đặc biệt nghiêm trọng cho người lao động, chẳng hạn ảnh hưởng đến:

• Việc điều trị bệnh
• Việc chăm sóc người thân
• Hoàn cảnh gia đình đặc biệt cần được bảo vệ

thì quyết định điều chuyển cũng có khả năng bị coi là vô hiệu.

Ngược lại, những lý do đơn thuần như:

• Muốn sống cùng gia đình
• Con đang chuẩn bị thi cử
• Đang phải trả khoản vay mua nhà

thường không đủ để trở thành căn cứ từ chối điều chuyển.

▪️ Trong trường hợp này cần kiểm tra điều gì?

Trong trường hợp này, bạn cần kiểm tra kỹ:

• Bạn có được tuyển dụng với thỏa thuận rõ ràng rằng công việc chỉ giới hạn ở vị trí hành chính tổng vụ hay không;
• Việc chuyển sang phòng Kinh doanh có thực sự cần thiết cho hoạt động của công ty hay không;
• Quyết định điều chuyển có phải là hành vi trả đũa do mâu thuẫn với cấp trên hay không;
• Hợp đồng lao động và nội quy công ty tại Nhật Bản quy định như thế nào về việc điều chuyển.

Nếu công ty nói:

“Nếu không chuyển công tác thì sẽ bị sa thải”

bạn cũng không nên vội bỏ cuộc.

Trước hết, hãy kiểm tra:

• Hợp đồng lao động
• Thông báo điều kiện lao động
• Nội quy công ty

Nếu bạn là người Việt Nam đang làm việc tại Nhật Bản và nghi ngờ quyết định điều chuyển là bất hợp lý hoặc mang tính trả đũa, nên kiểm tra nội dung hợp đồng và hoàn cảnh cụ thể trước khi từ chối.

Tác giả

Luật sư Yoshinao Nagai

(Văn phòng luật Nagai Việt Nam)

Là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam làm việc và sinh sống tại Nhật Bản, ông Nagai tập trung hỗ trợ các vấn đề như tranh chấp lao động, tai nạn lao động, tai nạn giao thông, tranh chấp về tiền bạc và hợp đồng, tranh chấp nam nữ, ly hôn và yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Ông đã làm việc tại Hà Nội hơn 10 năm từ năm 2010, vì vậy ông hiểu khá rõ hoàn cảnh và những khó khăn của người Việt tại Nhật.

Nếu bạn gặp các vấn đề pháp lý như:

• Bị sa thải không hợp lý
• Bị nợ tiền làm thêm giờ
• Bị tai nạn lao động
• Bị tai nạn giao thông
• Có tranh chấp về hợp đồng
• Không được thanh toán tiền
• Là nạn nhân của tội phạm tình dục
• Ngoại tình, tranh chấp nam nữ
• Ly hôn, phân chia tài sản, tiền cấp dưỡng nuôi con
• Hoặc các vấn đề pháp lý khác

Bạn có thể liên hệ tư vấn qua Zalo bất cứ lúc nào.

✔ Hỗ trợ trên toàn Nhật Bản
✔ Có thể tư vấn bằng tiếng Việt

永井ベトナム法律事務所
弁護士　永井義直