Q: Tại Nhật Bản, một ngày làm 10 tiếng nhưng công ty bảo “không tính tăng ca”. Có đúng không?

Q：1日10時間働いているのに、会社から「残業ではない」と言われました。本当ですか？

▪️ Nội dung tư vấn

Mình đang làm ở một nhà máy tại Nhật Bản.

Những hôm bận, mình làm từ 8 giờ sáng đến 7 giờ tối. Trừ 1 tiếng nghỉ thì tính ra làm đủ 10 tiếng.

Mình cứ nghĩ làm quá 8 tiếng thì 2 tiếng còn lại đương nhiên phải tính là tăng ca.

Nhưng khi hỏi công ty thì họ lại nói:

“Công ty đang áp dụng chế độ thời giờ làm việc biến đổi. Ngày này ngay từ đầu đã xếp ca 10 tiếng rồi nên không tính là tăng ca.”

Công ty giải thích như vậy có đúng không?

▪️ Kết luận

Nếu công ty đã áp dụng chế độ thời giờ làm việc biến đổi (変形労働時間制) đúng quy định, thì có trường hợp dù làm 10 tiếng một ngày, phần 2 tiếng vượt quá 8 tiếng vẫn không bị tính là làm thêm giờ.

Chế độ thời giờ làm việc biến đổi là gì?

Ở Nhật Bản, về nguyên tắc, thời giờ làm việc theo luật định (法定労働時間) là 8 tiếng một ngày và 40 tiếng một tuần.

Nếu làm quá 8 tiếng một ngày hoặc quá 40 tiếng một tuần thì phần vượt quá sẽ được tính là làm ngoài giờ (時間外労働).

Tuy nhiên, có những ngành công việc lúc rất bận, lúc lại khá rảnh.

Vì vậy, pháp luật cho phép doanh nghiệp phân bổ thời gian làm việc linh hoạt trong một khoảng thời gian nhất định.

Ví dụ:

“Thứ Hai làm 6 tiếng, còn Thứ Sáu làm 10 tiếng.”

Đây chính là cách vận hành của chế độ thời giờ làm việc biến đổi.

Do đó, nếu ngay từ đầu ngày làm việc 10 tiếng đã được quy định hợp pháp theo chế độ này, thì dù vượt quá 8 tiếng một ngày, phần thời gian đó vẫn có thể không bị tính là làm thêm giờ.

Muốn áp dụng thì công ty phải làm đúng thủ tục

Công ty không thể chỉ nói:

“Bên tôi áp dụng chế độ thời giờ làm việc biến đổi.”

là xong.

Muốn áp dụng, công ty phải quy định đầy đủ nội dung cần thiết trong nội quy lao động (就業規則), thỏa thuận lao động (労使協定) hoặc các văn bản liên quan, đồng thời thực hiện thủ tục cần thiết với Cơ quan Thanh tra Tiêu chuẩn Lao động (労働基準監督署).

Nếu không có các thủ tục hợp lệ này thì chế độ đó có thể không được công nhận.

Ngoài ra, công ty cũng phải vận hành đúng theo lịch làm việc đã được xác định từ trước.

Ví dụ, nếu một ngày vốn chỉ xếp 8 tiếng mà đến hôm đó công ty mới nói:

“Hôm nay bận nên làm 10 tiếng nhé. Mai rảnh thì về sớm 2 tiếng.”

thì không thể tùy ý điều chỉnh như vậy chỉ dựa vào lượng việc trong ngày.

Trước tiên hãy kiểm tra giấy tờ của công ty

Nếu công ty nói:

“Vì áp dụng chế độ thời giờ làm việc biến đổi nên không có tiền tăng ca.”

thì trước hết hãy kiểm tra:

• Hợp đồng lao động (雇用契約書)
• Nội quy lao động
• Thỏa thuận lao động của công ty

Ngoài ra, cũng nên xác nhận xem công ty có thực hiện thủ tục đăng ký chế độ này với Cơ quan Thanh tra Tiêu chuẩn Lao động hay chưa.

Tác giả

Luật sư Yoshinao Nagai

(Văn phòng luật Nagai Việt Nam)

Là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam làm việc và sinh sống tại Nhật Bản, ông Nagai tập trung hỗ trợ các vấn đề như tranh chấp lao động, tai nạn lao động, tai nạn giao thông, tranh chấp về tiền bạc và hợp đồng, tranh chấp nam nữ, ly hôn và yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Ông đã làm việc tại Hà Nội hơn 10 năm từ năm 2010, vì vậy ông hiểu khá rõ hoàn cảnh và những khó khăn của người Việt tại Nhật.

Nếu bạn gặp các vấn đề pháp lý như:

• Bị sa thải không hợp lý
• Bị nợ tiền làm thêm giờ
• Bị tai nạn lao động
• Bị tai nạn giao thông
• Có tranh chấp về hợp đồng
• Không được thanh toán tiền
• Là nạn nhân của tội phạm tình dục
• Ngoại tình, tranh chấp nam nữ
• Ly hôn, phân chia tài sản, tiền cấp dưỡng nuôi con
• Hoặc các vấn đề pháp lý khác

Bạn có thể liên hệ tư vấn qua Zalo bất cứ lúc nào.

✔ Hỗ trợ trên toàn Nhật Bản
✔ Có thể tư vấn bằng tiếng Việt

永井ベトナム法律事務所
弁護士　永井義直