Ở Nhật,Công việc mang về nhà làm có được trả tiền làm thêm giờ không?

Xin chào các bạn. Tôi là Nagai Yoshinao, luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam đang làm việc tại Nhật Bản.

Gần đây, tôi thường nhận được những câu hỏi như thế này:

Những câu chuyện như vậy xảy ra rất nhiều tại Nhật Bản. Thực tế, theo pháp luật Nhật Bản, ngay cả công việc làm tại nhà cũng có thể được trả tiền làm thêm giờ.

Hôm nay, tôi sẽ giải thích một cách dễ hiểu với chủ đề:

1. Kết luận trước hết

• Tại Nhật Bản, công việc bạn làm vì công ty thường được đánh giá là thời gian lao động, không phụ thuộc vào địa điểm (ở công ty hay ở nhà).
• Nếu có chỉ đạo từ cấp trên, hoặc cấp trên biết bạn đang làm thêm nhưng không ngăn cản, thì khả năng cao công việc đó sẽ được tính là làm thêm giờ.
• Ngược lại, những việc hoàn toàn do bạn tự học, tự làm cho bản thân, thì thường không được coi là làm thêm giờ.

2. Những trường hợp thường gặp

A. Công ty chỉ đạo rõ ràng làm việc tại nhà

Ví dụ:

• Quản lý nhắn tin: “Ở nhà làm giúp anh bảng phân ca nhé.”
• Cấp trên nói: “Tài liệu này mai cần, làm ở nhà cũng được.”
• Bạn cảm thấy: “Nếu không làm sẽ bị mắng”, “Đánh giá sẽ xấu đi”.

→ Trong những trường hợp như vậy, tại Nhật Bản, công việc làm ở nhà rất dễ được coi là thời gian lao động và phát sinh tiền làm thêm giờ.

B. Không có lệnh rõ ràng, nhưng công ty ngầm chấp nhận

Ví dụ:

• Khối lượng công việc nhiều, không thể xong trong giờ làm. Mọi người đều chấm công đúng giờ rồi về nhà làm tiếp.
• Cấp trên nói: “Làm ở đâu cũng được, miễn là xong trước ngày mai.”
• Cấp trên biết bạn làm việc ở nhà đến khuya nhưng không hề ngăn cản.
• Thậm chí còn nói: “Vất vả cho em quá”, “Nhờ có em nên đỡ nhiều”.

→ Trong những trường hợp này, dù không có mệnh lệnh rõ ràng, nhưng có thể được đánh giá là cấp trên đã ngầm chỉ đạo hoặc ngầm chấp thuận.

→ Kết quả là, khả năng được công nhận tiền làm thêm giờ khá cao.

C. Hoàn toàn do bạn tự quyết định

Ví dụ:

• Không có chỉ đạo nào từ công ty, bạn tự muốn học thêm nên làm tài liệu.
• Làm việc mang tính cá nhân, gần với sở thích.
• Công ty và cấp trên chưa từng yêu cầu bạn làm việc đó.

→ Trường hợp này thường được xem là tự học, tự trau dồi, không phải là công việc của công ty.

→ Vì vậy, khó được công nhận là làm thêm giờ.

3. Cách xác định: có phải là thời gian lao động hay không?

Việc công việc làm ở nhà có được coi là làm thêm hay không thường được xem xét dựa trên 3 yếu tố chính:

① Có phải là công việc của công ty không?

Ví dụ:

• Báo cáo, tài liệu gửi cho khách hàng.
• Bảng phân ca, sổ tay, tổng hợp doanh thu.
• Chuẩn bị cho ngày hôm sau, tài liệu họp.

→ Những công việc này rất dễ được coi là công việc của công ty.

② Có phải là tình huống buộc phải làm thêm không?

• Công việc quá nhiều, không thể xong trong giờ làm.
• Có thời hạn rõ ràng, không làm sẽ gây rắc rối.
• Cảm giác rằng nếu không làm sẽ bị mắng hoặc đánh giá xấu.

→ Trong các trường hợp này, công việc thường được nhìn nhận là “thực tế không thể không làm”, và dễ được công nhận là thời gian lao động.

③ Công ty hoặc cấp trên có biết không?

• Cấp trên biết bạn đang làm việc tại nhà
• Có chỉ đạo như: “Làm ở nhà”, “Làm ở đâu cũng được”
• Nhận được lời cảm ơn khi đã làm việc đến khuya

→ Những yếu tố này cho thấy công ty đã ngầm chấp nhận việc làm thêm giờ.

4. Những việc bạn nên làm ngay

Việc có được công nhận tiền làm thêm hay không phụ thuộc rất lớn vào chứng cứ khách quan mà bạn có.

Hãy cố gắng giữ lại các bằng chứng sau:

• Ảnh chụp màn hình tin nhắn chỉ đạo của cấp trên
  (LINE / Messenger / Zalo / email…)
  → Những tin như “làm ở nhà”, “mai phải xong” rất quan trọng.
• Ghi lại thời gian làm việc tại nhà
  (giờ bắt đầu – giờ kết thúc / nội dung công việc)
  → Ghi chú trên điện thoại cũng được, mỗi ngày một chút là đủ.
• Dữ liệu thể hiện thời điểm chỉnh sửa tài liệu
  (Excel, Word, Google Docs…)
  → Cho thấy bạn đã làm việc vào ban đêm hoặc ngoài giờ.
• Ảnh chụp bảng ca làm, bảng chấm công
  → Dễ so sánh giữa giờ làm chính thức và giờ làm ở nhà.
• Email, tin nhắn trao đổi với cấp trên, đồng nghiệp, khách hàng.
• Lịch sử sử dụng hệ thống công ty, lịch sử máy tính (nếu có).

Những chứng cứ này sẽ tăng đáng kể khả năng được công nhận tiền làm thêm, kể cả khi bạn làm việc tại nhà.

5. Tóm tắt điểm quan trọng

• Điều quan trọng nhất là: đó có phải là công việc của công ty hay không,
  và công ty (cấp trên) có biết hay không.
• Công việc làm tại nhà vẫn có thể là làm thêm giờ nếu là việc của công ty.
• Khi cấp trên biết bạn đang làm ở nhà nhưng không ngăn cản, có thể được coi là ngầm cho phép làm thêm.
• Việc học tập cá nhân, sở thích riêng khó được coi là làm thêm giờ.
• Tin nhắn, lịch sử làm việc, ghi chú thời gian làm việc đều là chứng cứ rất quan trọng. Hãy giữ lại cẩn thận.

6. Lời kết

Ngay cả khi làm việc ở nhà, tiền làm thêm giờ vẫn có thể được trả.

Dù bạn bị nói rằng:

xin đừng vội bỏ cuộc. Điều quan trọng là bạn có thể giải thích được sau này rằng:

• Bạn đã làm công việc của công ty.
• Và công ty (cấp trên) biết việc đó.

Vì vậy, hãy bắt đầu từ những việc nhỏ: lưu tin nhắn, ghi lại thời gian làm việc, giữ tài liệu,...

Nếu bạn đang băn khoăn:

bạn không cần phải tự lo một mình.

Bạn có thể gửi ảnh chụp màn hình, tài liệu qua Zalo. Tôi sẽ cùng bạn xem xét, sắp xếp lại tình huống và giải thích rõ ràng, dễ hiểu nhất.

Để thời gian bạn đã làm việc không bị coi như chưa từng tồn tại, khi cần, hãy liên hệ với tôi bất cứ lúc nào.

Tác giả

Luật sư Nagai Yoshinao (Văn phòng luật Nagai Vietnam)

Là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam đang làm việc tại Nhật Bản, tôi đặt trụ sở chính văn phòng tại Shinjuku, chủ yếu hỗ trợ các vấn đề về lao động và tư cách lưu trú.

Tôi đã làm việc tại Hà Nội hơn 10 năm kể từ năm 2010. Nếu bạn đang gặp vấn đề về:

• Tiền làm thêm chưa được trả
• Sa thải không công bằng
• Tai nạn lao động
• Tư cách lưu trú, visa
• Các tranh chấp pháp lý khác liên quan đến người Việt tại Nhật Bản.

hãy liên hệ qua Zalo của tôi bất cứ lúc nào. Hỗ trợ toàn quốc – có thể trao đổi bằng Tiếng việt.

永井ベトナム法律事務所

弁護士　永井義直

日本で暮らすベトナムの人たちへ、労務問題、お金トラブル、契約トラブル、交通事故、男女トラブルなどの法律支援をしています。

無料チャット相談をしています。

Zaloへご連絡ください。