Chị Linh, một kỹ sư có lương năm 650万円, đã được nói rằng “không có tiền làm thêm giờ”
Linh (tên đã thay đổi) là một kỹ sư người Việt đang làm việc tại một công ty IT.
Mức lương năm là 650万円.
Những người xung quanh đều nói: “Công ty tốt quá rồi.”
Nhưng thực tế lại như thế này:
- Trước thời hạn bàn giao, ngày nào cũng làm việc tới khuya
- Do xử lý sự cố hệ thống, ban đêm cũng bị gọi
- Do thay đổi yêu cầu, khối lượng công việc ngày càng tăng
- Họp nhiều, chỉ ban đêm mới có thể tập trung làm việc
Ngay cả khi xem bảng lương, cũng không có mục “tiền làm thêm giờ”.
Lấy hết can đảm hỏi bộ phận nhân sự, thì được trả lời như sau:
“Vì là chế độ lương năm, nên không có tiền làm thêm giờ.”
Linh bắt đầu cảm thấy lo lắng.
—— Lương năm thì việc không có tiền làm thêm giờ là điều bình thường sao…?
Kết luận: Dù là lương năm, nếu có làm thêm thì vẫn phải trả tiền làm thêm giờ
Đây là điểm quan trọng nhất.
👉 Lương năm không có nghĩa là không có tiền làm thêm giờ.
Ngay cả khi áp dụng chế độ lương năm, về nguyên tắc, nếu bạn làm việc vượt quá:
- 8 giờ trong một ngày
- 40 giờ trong một tuần
thì tiền làm thêm giờ (tiền lương tăng ca) vẫn phát sinh.
Nói cách khác, lương năm chỉ là cách tính và cách trả lương,
chứ không có nghĩa là “không cần trả tiền làm thêm”.
1．Nguyên tắc: Dù là lương năm, vẫn phải trả tiền làm thêm giờ
Quy định của Nhật Bản rất đơn giản.
👉 Nếu cho người lao động làm việc vượt quá thời gian làm việc quy định,
thì công ty bắt buộc phải trả tiền làm thêm giờ.
Nguyên tắc này không thay đổi, dù bạn đang làm theo chế độ lương năm.
Nói ngắn gọn:
Làm thêm thì phải trả tiền – lương năm hay lương tháng cũng vậy.
2．Công ty nói “tiền làm thêm giờ đã bao gồm trong lương năm” có đúng không?
Trong hợp đồng theo chế độ lương năm,
có trường hợp được ghi rằng:
“tiền làm thêm giờ đã bao gồm trong lương năm”
Thực chất, đây là nội dung của chế độ làm thêm giờ cố định.
Tuy nhiên, để việc làm thêm giờ cố định có hiệu lực,
thì cần phải ghi rõ trong nội quy lao động hoặc hợp đồng lao động:
- Số “giờ” làm thêm cố định
- Số “tiền” làm thêm cố định
✖ Ví dụ ghi sai thường gặp
“Lương năm 650万円（đã bao gồm tiền làm thêm giờ）”
“Lương tháng 30万円（đã bao gồm tiền làm thêm cố định）”
→ Nếu ghi như vậy,
sẽ không biết được:
tiền làm thêm là bao nhiêu giờ／bao nhiêu tiền là tiền làm thêm.
Cần phải ghi rõ và “tách riêng” giữa lương cơ bản và tiền làm thêm cố định.
〇 Ví dụ cần tách rõ như:
“Lương cơ bản 20万円＋tiền làm thêm cố định 5万円（tương đương 30 giờ）”
Nếu không có phần tách riêng này,
thì thỏa thuận làm thêm cố định có thể bị bác bỏ,
và khả năng cao là tiền làm thêm giờ sẽ phát sinh riêng.
〇 Ví dụ ghi đúng
“Lương năm 650万円（trong đó 90万円 là tiền làm thêm cho 240 giờ/năm）”
→ Số giờ và số tiền được ghi rõ ràng.
Trong trường hợp này, về nguyên tắc, phần trong phạm vi đó thường được xem là “đã bao gồm trong lương năm”.
※ Tuy nhiên, điểm quan trọng: nếu làm thêm vượt quá số giờ cố định,
thì về nguyên tắc, phần vượt đó vẫn cần được trả riêng.
3．Nếu bị nói “Kỹ sư là chế độ làm việc theo quyền tự quyết nên không có tiền làm thêm giờ” thì cần chú ý（cần kiểm tra）
Trong ngành IT, đôi khi bạn sẽ nghe như sau:
“Kỹ sư là chế độ làm việc theo quyền tự quyết, nên không có tiền làm thêm giờ”
Tuy nhiên, chế độ làm việc theo quyền tự quyết（thời gian làm việc được coi như đã tính sẵn）có điều kiện áp dụng.
Không phải nghề nào cũng có thể áp dụng tùy ý.
Và đây là điểm thường phát sinh vấn đề trong thực tế.
Giờ vào ra mỗi ngày bị quản lý, họp và chỉ đạo nhiều, còn có xử lý sự cố ban đêm hoặc phải chờ trực.
Nếu cách làm việc như vậy mà vẫn bị nói “vì là chế độ quyền tự quyết nên tiền làm thêm giờ bằng 0”,
thì cần kiểm tra xem chế độ và cách vận hành có phù hợp hay không.
4．Dù là lương năm, cách tính tiền làm thêm giờ vẫn giống nhau
Dù là chế độ lương năm, cách tính cơ bản vẫn như nhau.
Lương năm → đổi sang lương tháng → đổi sang lương theo giờ, rồi nhân hệ số tăng ca.
Ví dụ（minh họa）:
年俸650万円 ÷ 12ヶ月 ÷ 160時間 ＝ 時給 約3,385円
Nếu làm thêm 20 giờ thì:
3,385 × 1.25 × 20 ＝ 約84,625円
✅ Điểm cần kiểm tra（chỉ cần đúng 1 mục cũng nên chú ý）
- □ Trong hợp đồng chỉ ghi “đã bao gồm tiền làm thêm giờ”（không rõ số giờ,không rõ số tiền）
- □ Ghi kiểu “lương cơ bản ○円（đã bao gồm tiền làm thêm cố định）” nhưng không tách riêng lương cơ bản và tiền làm thêm cố định
- □ Đã làm vượt số giờ làm thêm cố định nhưng không có khoản trả thêm
- □ Dù là lương năm nhưng giờ làm thực tế vẫn bị quản lý qua chấm công,nhật ký công việc,họp,chỉ đạo
- □ Việc xử lý ban đêm qua Slack hoặc email đã thành thường xuyên nhưng tiền làm thêm giờ vẫn bằng 0
- □ Bị nói “vì là chế độ quyền tự quyết” nhưng không nhớ được việc được giải thích hay đã đồng ý（cần kiểm tra）
- □ Nội quy lao động hoặc hợp đồng lao động không ghi rõ quy định về làm thêm cố định
👉 Chỉ cần đúng 1 mục, thì có khả năng là chưa được trả đủ.
Kết thúc
Dù là chế độ lương năm, nếu làm thêm giờ thì tiền làm thêm giờ vẫn phát sinh.
“Vì là lương năm nên tiền làm thêm giờ bằng 0” là một sự hiểu lầm.
Những trường hợp ngoại lệ mà tiền làm thêm giờ không được trả（hoặc khó được trả）là:
- Trường hợp làm thêm cố định có hiệu lực, số giờ và số tiền rõ ràng, và còn được tách riêng với lương cơ bản
- Trường hợp chế độ làm việc theo quyền tự quyết được áp dụng hợp pháp, và cách vận hành cũng phù hợp với thực tế（cần kiểm tra）
…chỉ là một số trường hợp rất hạn chế.
Ngoài những trường hợp đó, dù là chế độ lương năm thì tiền làm thêm giờ vẫn phát sinh.
Nếu không được trả tiền làm thêm giờ, bạn có quyền yêu cầu công ty chi trả.
Nhận tiền lương tương ứng với phần bạn đã làm là quyền lợi của bạn.
Bạn không cần phải chịu thiệt và bỏ qua.
📱 Tư vấn（Zalo OK）
Đặc biệt là những người đang bị nói rằng
“Vì là chế độ lương năm nên không có tiền làm thêm giờ”,
thì càng nên kiểm tra một lần.
Hợp đồng,bảng lương,nội quy lao động（trong phạm vi bạn xem được）v.v.
Nếu bạn gửi ảnh, tôi sẽ xem tình hình và cho bạn biết hướng xử lý thực tế.
Tác giả
永井 義直（ながい よしなお）｜Luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam đang cư trú tại Nhật
Sinh sống tại Hà Nội hơn 10 năm. Chuyên về các vấn đề pháp lý của người Việt đang cư trú tại Nhật. Hỗ trợ bằng tiếng Nhật dễ hiểu và tiếng Việt.
【Lĩnh vực hỗ trợ】
Sa thải trái luật,tiền làm thêm chưa trả／tai nạn giao thông,tai nạn lao động／visa／ly hôn,ngoại tình／bất động産／hình sự／pháp lý doanh nghiệp,thành lập công ty, v.v.
※Bài viết này là giải thích chung. Việc có thể áp dụng hay không sẽ khác nhau tùy từng trường hợp cụ thể.
永井ベトナム法律事務所
弁護士 永井義直
日本で暮らすベトナムの人たちへ、労務問題、お金トラブル、契約トラブル、交通事故、男女トラブルなどの法律支援をしています。
無料チャット相談をしています。
