Xin chào mọi người.
Tôi là Nagai Yoshinao, luật sư dành cho người Việt Nam làm việc tại Nhật Bản.
Trong môi trường làm việc chăm sóc điều dưỡng, bạn đã từng bị nói như vậy chưa.
“Dù ca đêm đã kết thúc, nhưng tôi vẫn phải ở lại 1 tiếng để viết ghi chép, nhưng lại không được tính vào thời gian làm việc…”
“Đang trong giờ nghỉ, nhưng vẫn bị gọi ra làm việc…”
“Tôi đi làm sớm để bàn giao công việc.
Nhưng vì đó là thời gian trước khi bấm thẻ chấm công,
nên phần lương tương ứng lại không được trả…”
Ở môi trường chăm sóc điều dưỡng,
thường hay bị nói rằng,
“Ở đâu cũng vậy thôi”
“Đây là công việc làm bằng cái tâm mà”
Nhưng cách hiểu của pháp luật thì khác.
Nếu vì công việc mà thời gian và hành động của bạn bị ràng buộc,
thì về nguyên tắc, đó là thời gian làm việc.
Hôm nay,
tôi sẽ giải thích một cách dễ hiểu,
những kiểu “làm thêm không lương” thường gặp, đặc biệt hay xảy ra với nhân viên chăm sóc điều dưỡng.
1．Kết luận
Nói từ kết luận trước——
Rất nhiều khoảng thời gian như, bàn giao công việc, ghi chép sau ca đêm, bị gọi trong giờ nghỉ, xử lý tình huống khẩn cấp, có khả năng cao sẽ được đánh giá là,
không phải nghỉ, mà là “thời gian làm việc”.
Dù tên gọi là “bàn giao”, “nghỉ”, “ngủ tạm”, “đào tạo”, “tự nguyện”,
nhưng nếu trên thực tế bạn đang làm việc vì công ty, thì về nguyên tắc vẫn là thời gian làm việc.
2．Thời gian làm việc là gì?
Có được coi là thời gian làm việc hay không,
sẽ được判断 (đánh giá) dựa trên việc, công ty ràng buộc hành động của bạn đến mức nào.
Điểm cần xem chỉ có 2 điều này.
① Có tự do trong hành động không
- Có phải là khoảng thời gian bạn có thể làm gì cũng được không
- Dù bị gọi, có phải không cần quay lại làm việc ngay không
② Có tự do về địa điểm không
- Có được ra khỏi cơ sở hoặc cửa hàng không
- Có phải là trạng thái có thể hoàn toàn rời khỏi công việc không
Nếu khoảng thời gian đó không có cả 2 điều này——
dù tên gọi là
“bàn giao”, “nghỉ”, “ngủ tạm”, “đào tạo”
thì trên thực tế,
khả năng cao vẫn sẽ được đánh giá là, thời gian làm việc.
3．10 trường hợp “thường gặp” về tiền làm thêm giờ chưa được trả
① Bàn giao công việc diễn ra trước hoặc sau khi bấm thẻ chấm công
- Đi làm trước ca sớm, để chia sẻ thông tin về người sử dụng dịch vụ
- Sau ca đêm, hoàn tất bàn giao rồi mới về
Việc bàn giao để truyền đạt tình trạng, các điểm cần chú ý của người sử dụng dịch vụ,
là công việc cần thiết cho công việc.
Vì vậy,
dù diễn ra trước hoặc sau thẻ chấm công, thì khả năng cao vẫn sẽ được đánh giá là thời gian làm việc.
② Thời gian viết báo cáo sau ca đêm là làm thêm không lương
Ca đêm theo lịch là đến 7 giờ sáng, nhưng,
thực tế sau đó vẫn phải,
- nhập vào máy tính các thông tin như chuông gọi y tá, tình trạng đi vệ sinh
- viết báo cáo về việc té ngã hoặc sự cố
v.v., nên có khi phải ở lại khoảng 30 phút〜1 tiếng.
👉 Thời gian “ghi chép, viết báo cáo sau khi ca đêm kết thúc” này cũng là, thời gian làm việc đúng nghĩa.
③ Dù đang giờ nghỉ vẫn bị gọi ra
Trên bảng phân ca ghi “12:00–13:00 nghỉ”, nhưng thực tế thì—
- Hỗ trợ phát đồ ăn / thu dọn bát đĩa
- Hỗ trợ ăn uống, đưa thức ăn tới miệng người sử dụng dịch vụ
- Khi chuông gọi reo là phải chạy tới ngay
- Luôn phải trông chừng người sử dụng dịch vụ có nguy cơ té ngã nên không thể rời chỗ
👉 Khoảng thời gian mà dù lúc nào bị gọi cũng phải lập tức hành động thì không thể xem là “nghỉ” đúng nghĩa, mà nên được coi là thời gian làm việc.
④ Đáng lẽ là thời gian ngủ tạm, nhưng lại phải liên tục trông chừng/đi tuần tra
- Không thể nằm xuống
- Nếu bị gọi thì phải lập tức xử lý
👉 Giấc ngủ tạm mà không thể yên tâm ngủ thì rất dễ được xem là thời gian lao động.
⑤ OJT bị nói là “đào tạo nên không lương”
- Bị nói: “Hôm nay là đào tạo nhé”
- Nhưng thực tế vẫn cùng làm các việc như hỗ trợ tắm rửa, hỗ trợ ăn uống cho người sử dụng dịch vụ
- Cũng giống như các nhân viên khác, vẫn phải hoạt động vì người sử dụng dịch vụ
👉 Dù gọi là “đào tạo”, nhưng nếu thực tế vẫn chăm sóc người sử dụng dịch vụ thì đó vẫn là công việc bình thường.
Được tính là thời gian lao động.
⑥ Bị nói “Vì là leader nên không có tiền tăng ca”
“Bắt đầu từ hôm nay em là leader nhé.
Vì là quản lý nên sẽ không còn tiền tăng ca nữa.”
Bạn đã từng bị nói như vậy chưa?
Nhưng nếu nhìn kỹ thì—
- Giờ vào ca / tan ca do công ty quyết định
- Không thể tự do quyết định lịch làm việc
- Cũng không có quyền tuyển người hay sa thải người
Trong những trường hợp như vậy,
dù tên gọi là “leader” hay “quản lý” thì thực chất vẫn là nhân viên bình thường.
👉 Trường hợp này vẫn phát sinh tiền tăng ca.
Trên thực tế, đa số những người được gọi là leader hoặc manager đều vẫn phát sinh tiền tăng ca.
⑦ Ứng phó tình trạng đột ngột của người sử dụng dịch vụ nên phải làm cả ngoài giờ ca
- Xử lý các tình huống như sốt, té ngã, co giật… của người sử dụng dịch vụ
- Liên lạc với bác sĩ / gia đình
👉 Dù sau giờ ca, thời gian xử lý những việc như vậy đương nhiên được tính là thời gian lao động.
⑧ Hỗ trợ chăm sóc giai đoạn cuối (mitori) nên phải túc trực trong thời gian dài
- Ở bên cạnh người sử dụng dịch vụ trong thời gian dài
- Hỗ trợ, xử lý cho gia đình
- Sắp xếp sau đó và làm công việc ghi chép, ghi lại hồ sơ
Những việc này
đều là các xử lý cần thiết trong công việc.
Vì vậy,
khả năng cao sẽ được判断 (đánh giá) là thời gian lao động.
⑨ Đi cùng khi đi khám bệnh: thời gian di chuyển và chờ đợi
- Hỗ trợ di chuyển bằng xe lăn
- Đi cùng tại bệnh viện / thời gian chờ đợi
Những việc này
đều là các xử lý cần thiết trong công việc.
Vì vậy,
được xem là thời gian lao động.
⑩ Trong chăm sóc tại nhà, bị nói “thời gian di chuyển không phải là công việc”
- Di chuyển từ nhà A → nhà B → nhà C
- Bị nói rằng thời gian di chuyển hoặc thời gian chờ không được trả lương
👉 Dù là thời gian di chuyển hay thời gian chờ, nếu bạn vẫn bị công ty ràng buộc/kiểm soát thì đó là công việc và khả năng cao sẽ được xem là thời gian lao động.
4．Những việc bạn nên làm ngay bây giờ
Việc yêu cầu trả tiền tăng ca có được chấp nhận hay không
sẽ phụ thuộc vào việc bạn có thể chứng minh bằng 【bằng chứng】 rằng bạn đã làm thêm giờ hay không.
Từ hôm nay, chỉ cần từng chút một cũng được, hãy bắt đầu thu thập bằng chứng.
① Ghi chú lại thời gian làm việc thực tế và nội dung xử lý
- Thời điểm bắt đầu bàn giao công việc
- Thời điểm hoàn thành ghi chép hoặc báo cáo
- Số lần bị gọi vào ban đêm / trong giờ nghỉ
- Trong lúc ngủ tạm, thực tế đã xử lý những việc gì
Chỉ cần ghi chú đơn giản là được.
Bạn có thể gửi tin nhắn cho chính mình, hoặc nhắn LINE cho gia đình…
nên dùng cách có lưu lại ngày giờ tự động thì sẽ tốt hơn.
② Lưu lại bảng phân ca / nhật ký công việc / các quy định tại nơi làm việc
- Bảng phân ca (chụp ảnh cũng OK)
- Nhật ký công việc hằng ngày
- Nội quy lao động
- Quy định về nghỉ giải lao hoặc ngủ tạm
- Quy định liên quan đến bàn giao và ghi chép hồ sơ
③ Lưu lại email trao đổi và tin nhắn với cấp trên
- Email báo cáo sau giờ làm
- Tin nhắn chỉ đạo từ cấp trên trong giờ nghỉ hoặc ngoài giờ làm việc
- Liên lạc công việc qua LINE…
Những trao đổi với cấp trên là bằng chứng quan trọng giúp bạn chứng minh một cách khách quan rằng bạn đã “đang làm việc”.
④ Càng sớm càng tốt, hãy tham khảo ý kiến luật sư
Tiền tăng ca chưa được trả,
về nguyên tắc chỉ có thể yêu cầu thanh toán tối đa trong vòng 3 năm trở lại đây.
Nếu để thời gian trôi qua mà không làm gì,
tiền tăng ca của bạn sẽ dần dần “mất đi”.
Cách thu thập bằng chứng,
và trong tình huống hiện tại có thể yêu cầu được hay không,
việc xác nhận với chuyên gia càng sớm càng quan trọng.
Bạn không cần phải tự mình phán đoán một mình.
Nếu tư vấn sớm,
bạn cũng có thể sắp xếp lại cách thu thập bằng chứng và hướng tiến hành.
5．Tóm tắt
- Dù được gọi là “bàn giao”, “nghỉ giải lao”, “ngủ tạm”, hay “đào tạo”, nếu bạn bị ràng buộc vì công việc thì đó là thời gian lao động.
- Nếu không có tự do về hành động và tự do về địa điểm, thì có thể được xem là thời gian lao động.
- Trong môi trường chăm sóc điều dưỡng, các trường hợp như bàn giao, ghi chép sau ca đêm, bị gọi trong giờ nghỉ, xử lý tình huống đột ngột, chăm sóc giai đoạn cuối, đi cùng khi khám bệnh, thời gian di chuyển… rất thường xuyên trở thành “tăng ca không lương”.
- Việc có thể lấy lại tiền tăng ca hay không phụ thuộc vào việc bạn có thể thu thập được bao nhiêu bằng chứng.
- Trước hết, hãy bắt đầu từ việc ghi chú giờ làm, lưu bảng phân ca và các quy định, chụp màn hình chỉ đạo từ cấp trên.
- Tiền tăng ca chưa được trả, về nguyên tắc sẽ hết thời hiệu sau 3 năm. Khi bạn phân vân, hãy tham khảo ý kiến chuyên gia càng sớm càng tốt.
6．Lời kết
Công việc chăm sóc điều dưỡng là một công việc rất quan trọng,
và là công việc đòi hỏi phải dùng rất nhiều cả thể lực lẫn tinh thần.
“Tôi khó nói ra”
“Vì ai cũng giống nhau nên đành chịu thôi”
Tôi nghĩ có rất nhiều người cũng đang cảm thấy như vậy.
Nhưng cách nghĩ thì rất đơn giản.
Thời gian bạn hoạt động vì công ty,
về nguyên tắc là thời gian lao động.
Đây không phải là vấn đề cảm xúc hay ý chí,
mà là cách nhìn nhận theo pháp luật.
Tôi là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam làm việc tại Nhật Bản,
tôi tiếp nhận tư vấn về tiền tăng ca chưa được trả, tranh chấp sa thải, tai nạn lao động, visa (tư cách lưu trú)…
bằng tiếng Nhật đơn giản và tiếng Việt (có phiên dịch) (hỗ trợ toàn quốc).
“Nếu muốn biết trong trường hợp của mình có được công nhận tiền tăng ca hay không”
Nếu bạn nghĩ như vậy, hãy cứ nhắn tin tư vấn qua Zalo bất cứ lúc nào.
Bạn không cần phải lo lắng một mình đâu.
Vậy nhé, hẹn gặp lại.
Tác giả
Nagai Yoshinao (Nagai Yoshinao)
Luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam làm việc tại Nhật Bản / Kế toán công chứng
Dành cho người Việt đang sinh sống tại Nhật,
tập trung vào các vấn đề như “tiền tăng ca chưa được trả”, “sa thải không công bằng”, “tư cách lưu trú”, “tai nạn lao động / tai nạn giao thông”…
và chia sẻ thông tin pháp luật dễ hiểu bằng cả tiếng Việt.
永井ベトナム法律事務所
弁護士 永井義直
日本で暮らすベトナムの人たちへ、労務問題、お金トラブル、契約トラブル、交通事故、男女トラブルなどの法律支援をしています。
無料チャット相談をしています。
Zaloへご連絡ください。
📩 Tư vấn miễn phí qua Zalo
Nếu bạn làm trong môi trường chăm sóc điều dưỡng và đang băn khoăn về bàn giao, ghi chép sau ca đêm, giờ nghỉ, ngủ tạm hoặc tiền tăng ca chưa được trả, hãy nhắn tin qua Zalo để được kiểm tra trước.
Kiểm tra qua Zalo
