Ở Nhật, Làm thêm cố định mà công ty nói “không có tiền tăng ca”là không đúng trong nhiều trường hợp.

Kết luận

Ví dụ:

• Trong lương đã bao gồm tiền làm thêm cố định cho 20 giờ
• Thực tế làm thêm 30 giờ

👉 Trong trường hợp này, 10 giờ vượt quá phải được trả thêm tiền làm thêm giờ.

Khi chế độ làm thêm giờ cố định của công ty bị đánh giá là vô hiệu về mặt pháp lý, thì:

• Không xét việc có vượt quá số giờ cố định hay không
• Toàn bộ thời gian làm thêm có khả năng sẽ được tính lại tiền làm thêm theo phương pháp tính luật định

👉 (Lưu ý: khoản tiền làm thêm cố định đã được chi trả trước đó sẽ được khấu trừ.)

5 trường hợp chế độ làm thêm giờ cố định dễ bị coi là “vô hiệu”

1. Nội quy lao động hoặc hợp đồng lao động không quy định về chế độ làm thêm giờ cố định

Ngay cả khi công ty nói rằng:

nhưng nếu trong hợp đồng lao động hoặc nội quy lao động không ghi rõ nội dung của chế độ làm thêm giờ cố định, thì rất dễ bị đánh giá là:

👉 “không có sự thỏa thuận về làm thêm giờ cố định”,

từ đó dẫn đến chế độ làm thêm giờ cố định bị coi là vô hiệu.

Khi chế độ làm thêm giờ cố định bị xác định là vô hiệu:

Toàn bộ thời gian làm thêm thực tế có khả năng được yêu cầu trả tiền làm thêm theo cách tính thông thường.

Các trường hợp thường gặp

• Cả hợp đồng lao động lẫn nội quy lao động đều không có bất kỳ ghi nhận nào về “tiền làm thêm giờ cố định”
• Chỉ được thông báo bằng lời nói rằng “lương đã bao gồm tiền làm thêm”
• Trong thông báo tuyển dụng (job posting) cũng không ghi rõ “đã bao gồm tiền làm thêm giờ”

2. Không ghi rõ “số giờ” hoặc “số tiền” của tiền làm thêm giờ cố định

Để thỏa thuận về làm thêm giờ cố định (固定残業) có hiệu lực, thì bắt buộc phải ghi rõ ràng bằng văn bản hai yếu tố sau:

• Bao nhiêu giờ làm thêm (số giờ)
• Bao nhiêu tiền (số tiền)

❌ Ví dụ ghi sai thường gặp

Cách ghi này không cho biết:

• Tiền làm thêm cố định tương ứng với bao nhiêu giờ
• Số tiền cụ thể của khoản làm thêm là bao nhiêu

👉 Kết quả là, nếu tòa án đánh giá rằng:

“không thể công nhận có thỏa thuận về làm thêm giờ cố định”,

thì toàn bộ thời gian làm thêm thực tế có khả năng sẽ phát sinh tiền làm thêm theo cách tính thông thường.

✅ Cách ghi đúng – nên có:

3. Dù công ty trả dưới tên “phụ cấp chức vụ / phụ cấp kinh doanh” thì cũng không thể thay thế tiền làm thêm giờ

Có những công ty:

• Trong nội quy lao động hoặc hợp đồng không ghi là tiền làm thêm giờ cố định
• Mà thay vào đó, trả một khoản cố định hàng tháng dưới các tên như:

“phụ cấp chức vụ”, “phụ cấp kinh doanh”, “phụ cấp điều chỉnh”, v.v

Sau đó, công ty có thể lập luận rằng:

Tuy nhiên:

• Nếu trong các văn bản như nội quy lao động, hợp đồng… không ghi rõ rằng khoản phụ cấp đó chính là tiền làm thêm giờ,

thì khả năng rất cao thỏa thuận về làm thêm giờ cố định sẽ không được công nhận.

4. Bị nói rằng cả phụ cấp làm đêm / làm ngày nghỉ cũng “đã bao gồm trong tiền làm thêm cố định”

Làm việc ban đêm (22:00–5:00) hoặc làm vào ngày nghỉ theo luật sẽ được hưởng mức phụ cấp tăng thêm, tách biệt với tiền làm thêm giờ thông thường.

Vì vậy, nếu công ty nói rằng:

thì bắt buộc:

• Cách xử lý này phải được ghi rõ ràng trong nội quy lao động và hợp đồng lao động.

Nếu điểm này không được quy định rõ:

• Thỏa thuận về làm thêm giờ cố định có thể bị đánh giá là thiếu rõ ràng hoặc quy định không đầy đủ
• Dẫn đến việc chế độ làm thêm giờ cố định dễ bị coi là vô hiệu

✅ Cách ghi đúng – nên có:

5. Đã làm vượt quá số giờ cố định nhưng phần vượt đó không được trả tiền (QUAN TRỌNG NHẤT)

Nếu người lao động liên tục làm việc vượt quá số giờ làm thêm cố định, nhưng phần vượt đó không được chi trả, thì:

Trong trường hợp đó:

• Không chỉ phần vượt,
• mà toàn bộ thời gian làm thêm (bao gồm cả số giờ cố định ban đầu)

có khả năng sẽ bị tính lại tiền làm thêm theo phương pháp luật định.

👉 (Lưu ý: khoản tiền làm thêm giờ cố định đã được trả trước đó sẽ được khấu trừ.)

✅ Những việc bạn nên làm ngay bây giờ

Việc chế độ làm thêm giờ cố định (固定残業) là đúng luật hay vô hiệu

→ không thể đoán mò, mà phải dựa trên:

• Quy định của công ty (văn bản)
• Thực tế bạn đã làm việc như thế nào

Cụ thể, bạn nên chuẩn bị những thứ sau:

• Chụp ảnh và lưu lại hợp đồng lao động (hợp đồng tuyển dụng)
• Giữ nội quy lao động (xem được tới đâu lưu tới đó)
• Lưu bảng lương (phiếu lương) từng tháng
• Giữ lại mọi bằng chứng thể hiện thực tế làm thêm giờ, ví dụ:
• Thẻ chấm công
• Dữ liệu chấm công / bảng công
• Lịch làm việc / bảng ca
• Tin nhắn Zalo
• Email
• Nhật ký cá nhân
• Lịch sử thao tác trên máy tính, v.v.

Kết luận

Có 2 điểm cốt lõi bạn cần kiểm tra:

• Quy định về làm thêm giờ cố định ngay từ đầu có được xác lập rõ ràng bằng văn bản hay không?
  (Trong hợp đồng lao động hoặc nội quy lao động có ghi rõ số giờ và số tiền hay không)
• Phần thời gian làm thêm vượt quá số giờ cố định có được trả thêm tiền mỗi tháng một cách đầy đủ hay không?

[Nguyên tắc]

Nếu sau khi đọc bài viết này mà bạn cảm thấy:

👉 Bạn cứ thoải mái liên hệ tư vấn qua Zalo nhé!

Tác giả

Văn phòng Luật sư Nagai Vietnam

Luật sư: Nagai Yoshinao

Luật sư Nagai đã làm việc tại Hà Nội (Việt Nam) hơn 10 năm kể từ năm 2010.

Ông là luật sư chuyên sâu về người Việt Nam, am hiểu sâu sắc con người và môi trường làm việc của người Việt.

Hiện nay, ông tập trung hỗ trợ người Việt Nam đang làm việc tại Nhật Bản, đặc biệt trong các vấn đề về:

• Tiền làm thêm giờ chưa được trả
• Sa thải trái pháp luật
• Tai nạn lao động
• Và các tranh chấp lao động khác

👉Nếu cần, bạn có thể liên hệ tư vấn dễ dàng qua Zalo.

永井ベトナム法律事務所

弁護士　永井義直

日本で暮らすベトナムの人たちへ、労務問題、お金トラブル、契約トラブル、交通事故、男女トラブルなどの法律支援をしています。

無料チャット相談をしています。

Zaloへご連絡ください。