Ở Nhật, Làm thêm giờ không lương trong nông nghiệp｜“Chuẩn bị, dọn dẹp, chờ trực” cũng là tiền làm thêm giờ

Xin chào mọi người.

Tôi là Nagai Yoshinao, luật sư dành cho người Việt Nam làm việc tại Nhật Bản.

Hôm nay, dành cho các bạn người Việt Nam đang làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp（ruộng,nhà kính,chăn nuôi bò sữa, v.v.）,

tôi sẽ giải thích một cách dễ hiểu về vấn đề tiền làm thêm giờ chưa được trả.

Ví dụ, tôi thường nghe những chia sẻ như sau:

Trong nông nghiệp, những cách giải thích như vậy xảy ra rất thường xuyên.

Tuy nhiên, phần lớn những cách giải thích như vậy là sai.

1．Kết luận

Những khoảng thời gian sau đây có khả năng cao được coi là thời gian làm việc:

• Thời gian buổi sáng mở nhà kính, tưới nước,chuẩn bị công việc
• Thời gian rửa,phân loại,đóng thùng rau củ, trái cây đã thu hoạch
• Thời gian di chuyển từ ruộng này sang ruộng khác
• Thời gian chờ xe tải chở hàng hoặc chờ vật tư
• Dù bị nói là “nghỉ”, nhưng thời gian không thể rời khỏi ruộng hoặc kho
• Dù bị nói là “đào tạo”, nhưng thực tế vẫn phải làm việc, phải vận động làm việc

Nếu bạn bị ràng buộc vì nông trại, cả về thời gian lẫn địa điểm,

thì đó là thời gian làm việc.

2．Thời gian làm việc là gì?

Có được coi là thời gian làm việc hay không,

được quyết định bởi việc bạn bị công ty, nông trại ràng buộc（こうそく）đến mức nào.

Điểm quan trọng là 2 điều sau:

✅ ① Có tự do về thời gian không

• Trong khoảng thời gian đó, bạn có được làm gì cũng được không
• Trong lúc nghỉ, có bị cấp trên gọi, phải nghe điện thoại, hoặc phải tiếp khách không

✅ ② Có tự do về địa điểm không

• Có được ra khỏi ruộng hoặc nơi làm việc không
• Có thể hoàn toàn rời khỏi công việc và ở nơi mình muốn không

3．9 trường hợp “thường gặp” về tiền làm thêm giờ chưa được trả trong nông nghiệp

Từ đây, tôi sẽ giới thiệu 10 kiểu chưa trả tiền làm thêm giờ thường gặp trong nông nghiệp.

Hãy thử kiểm tra xem có trường hợp nào giống với trường hợp của bạn không.

✅ ① Thời gian chuẩn bị không được tính vào thời gian làm việc

Sau khi đến ruộng hoặc nhà kính, bạn bắt đầu chuẩn bị ngay.

• Mở màng nilon của nhà kính
• Tưới nước,kiểm tra nhiệt độ
• Chuẩn bị dụng cụ,giỏ,phân bón, v.v.

Tuy nhiên, những thời gian chuẩn bị như vậy lại không được tính vào thời gian làm việc。。。。

👉 Công việc chuẩn bị cũng là công việc. Được tính vào thời gian làm việc.

✅ ② Sau thu hoạch, rửa,phân loại,đóng thùng,dán nhãn bị coi là làm thêm không lương

Trên thẻ chấm công, công việc thu hoạch được ghi là kết thúc lúc 17:00.

Nhưng thực tế thì sau đó vẫn tiếp tục:

• Rửa rau củ, trái cây
• Phân loại theo kích cỡ
• Đóng thùng,dán nhãn
• Dọn dẹp,thu dọn nơi làm việc

Dù vậy, thẻ chấm công vẫn dừng ở 17:00.

👉 Công việc sau thu hoạch cũng là công việc. Được tính vào thời gian làm việc

✅ ③ Thời gian chờ mưa hoặc chờ thời tiết bị nói là “nghỉ”

Khi mưa khiến công việc tạm dừng, bạn sẽ ở trong tình trạng như sau:

• Chờ trực trong nhà kính hoặc trong kho
• Bị nói rằng “mưa nhẹ lại là làm tiếp ngay”

Dù vậy, công ty vẫn nói “thời gian này là nghỉ nên không có lương”.

👉 Nếu không thể tự do ra ngoài,

và phải luôn sẵn sàng làm lại ngay khi có chỉ thị,

thì đó không phải là nghỉ, mà có khả năng cao sẽ được đánh giá là thời gian làm việc.

✅ ④ Đi kiểm tra ruộng không được trả lương

Việc đi kiểm tra ruộng vào sáng sớm hoặc ban đêm đôi khi bị nói rằng “giống như giúp thôi nên không có lương”.

👉 Tuy nhiên, nếu đó là công việc thực tế theo chỉ đạo của cấp trên thì đó là công việc.

Có khả năng cao sẽ được đánh giá là thời gian làm việc.

✅ ⑤ Thời gian di chuyển từ ruộng này sang ruộng khác không được trả lương

👉 Thời gian di chuyển theo chỉ đạo của công ty hoặc nông trại, về nguyên tắc cũng được tính vào thời gian làm việc.

✅ ⑥ Dù bị nói là “nghỉ” nhưng không thể rời khỏi ruộng hoặc kho

Dù đáng lẽ là giờ nghỉ trưa, nhưng có trường hợp bị nói:

và phải chờ gần ruộng hoặc gần nơi làm việc.

👉 Nếu không có tự do ra ngoài, và luôn trong trạng thái có thể bị gọi bất cứ lúc nào,

thì thời gian đó không thể gọi là nghỉ thực sự.

Có khả năng sẽ được đánh giá là thời gian làm việc.

✅ ⑦ Dù bị nói “là đào tạo nên không có lương”, nhưng thực tế vẫn làm việc như bình thường

Bị nói rằng “1 tuần đầu là đào tạo nên không có lương”.

Nhưng thực tế thì:

• Làm việc cùng người đi trước như trồng,thu hoạch
• Nhận chỉ thị và tự làm một mình

👉 Dù tên gọi là “đào tạo”,

nhưng nếu thực tế bạn phải vận động và làm việc thì đó là thời gian làm việc.

✅ ⑧ “Làm thêm không được duyệt trước thì không được công nhận”

Công ty có thể nói như sau:

Tuy nhiên, thực tế thường là:

• Cấp trên biết bạn đang làm thêm
• Cấp trên không ngăn bạn làm thêm

👉 Làm thêm mà cấp trên biết và ngầm cho phép,

thường được đánh giá là thời gian làm việc.

✅ ⑨ “Công ty tôi là chế độ làm thêm cố định nên không có tiền làm thêm giờ đâu”

Công ty có thể nói với bạn như vậy.

Nhưng rất nhiều trường hợp, cách giải thích này là sai.

Tiền làm thêm cố định không phải là chế độ khiến tiền làm thêm giờ trở thành “0”.

Phần vượt quá khung cố định（thời gian,số tiền）thì về nguyên tắc vẫn phát sinh tiền làm thêm giờ.

（Ví dụ: nếu làm thêm cố định là 30 giờ, thì phần vượt quá 30 giờ sẽ phát sinh tiền làm thêm giờ.）

Ngoài ra, nếu chế độ làm thêm cố định không được ghi rõ trong nội quy lao động, hợp đồng lao động, hoặc trong bảng lương,

thì ngay từ đầu có thể bị coi là vô hiệu, và bạn có thể yêu cầu toàn bộ tiền làm thêm giờ.

Ví dụ như các trường hợp sau:

• Tiền lương cơ bản và số tiền làm thêm cố định không được ghi rõ tách riêng.（Ví dụ: lương tháng 35万円, đã bao gồm tiền làm thêm cố định）
• Không ghi số giờ làm thêm cố định.（Ví dụ: lương cơ bản 30万円, đã bao gồm tiền làm thêm cố định 5万円）

👉 Nếu bạn đang làm ở công ty có chế độ làm thêm cố định, trước hết hãy kiểm tra hợp đồng lao động,nội quy lao động,bảng lương.

4．Những việc bạn có thể làm ngay bây giờ

✅ ① Tự ghi chú lại thời gian thực tế đã làm việc

• Thời gian tập trung tại ký túc xá hoặc công ty
• Thời gian đến ruộng hoặc nhà kính
• Thời gian bắt đầu,kết thúc công việc
• Thời gian kết thúc thu hoạch,phân loại,đóng thùng,dọn dẹp
• Thời gian bắt đầu di chuyển từ ruộng này sang ruộng khác,thời gian đến nơi

👉 Ghi trong ghi chú điện thoại, gửi LINE cho chính mình, hoặc ghi vào sổ tay,

cách nào cũng OK.

✅ ② Giữ lại các ghi chép trong nhật ký công việc,thẻ chấm công,ứng dụng chấm công

• Màn hình nhập giờ làm việc
• Cài đặt thời gian nghỉ
• Ghi chép nội dung công việc,tên ruộng,số nhà kính, v.v.

👉 Nếu chụp màn hình lại,

sau này sẽ rất có ích.

✅ ③ Chụp màn hình lại lời giải thích hoặc chỉ thị của cấp trên

👉 Hãy lưu nguyên trạng các tin nhắn LINE,email,ghi chú, v.v.

✅ ④ Tư vấn luật sư càng sớm càng tốt

Nếu bạn nghĩ “Có khi mình cũng rơi vào trường hợp này”,

hãy tư vấn luật sư sớm.

5．Tổng kết hôm nay

• Thời gian bạn đang làm việc vì công ty,nông trại, và không thể tự do rời khỏi ruộng hoặc nơi làm việc, rất dễ được coi là thời gian làm việc.
• Thời gian tập trung,chuẩn bị,dọn dẹp,di chuyển,chờ thời tiết,chăm sóc gia súc cũng có thể được đánh giá là thời gian làm việc, tùy theo thực tế.
• Dù bị nói là “đào tạo”, “nghỉ”, hay “thời gian trống”, nhưng nếu thực tế vẫn đang làm việc hoặc chờ trực thì thường sẽ được coi là thời gian làm việc.
• So với thẻ chấm công hay nhật ký công việc, “thực tế bạn đã làm gì” mới là điều quan trọng.
• Ghi chú hằng ngày,ảnh chụp màn hình,bản sao nhật ký công việc sẽ là vũ khí quan trọng nhất để bảo vệ bạn.
• Hãy tư vấn luật sư sớm.

6．Kết thúc

Công việc nông nghiệp bắt đầu từ rất sớm, lại bị ảnh hưởng bởi thời tiết,

là một công việc vất vả, tiêu tốn rất nhiều thể lực và tinh thần.

Vậy mà vẫn bị nói:

thì vì rào cản tiếng Nhật,

tôi nghĩ nhiều bạn cũng khó nói ra từ phía mình.

Tuy nhiên, cách hiểu thì rất đơn giản.

“Chỉ muốn biết trường hợp của mình có đúng như vậy không thôi”

Ngay cả khi bạn chỉ muốn hỏi nhẹ nhàng như vậy cũng hoàn toàn không sao.

Tôi là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam làm việc tại Nhật,

tiếp nhận tư vấn về tiền làm thêm chưa trả,sa thải trái luật,tư cách lưu trú,tai nạn lao động,tai nạn giao thông, v.v.

bằng tiếng Nhật dễ hiểu và tiếng Việt（có phiên dịch）（hỗ trợ toàn Nhật Bản）.

📩 Bạn có thể chat qua Zalo bất cứ lúc nào.

Hẹn gặp lại.

Tác giả

永井 義直｜Luật sư chuyên về “người Việt Nam đang cư trú tại Nhật”

Sinh sống tại Hà Nội hơn 10 năm.

Chuyên hỗ trợ người Việt đang sống tại Nhật về các rắc rối pháp lý như: tiền làm thêm chưa trả, sa thải trái luật, tai nạn lao động, tư cách lưu trú, v.v.

Lĩnh vực hỗ trợ:

Tiền làm thêm chưa trả,sa thải trái luật／ủy quyền nghỉ việc／tai nạn giao thông,tai nạn lao động／visa,cục nhập cảnh／

ly hôn,bồi thường ngoại tình／vụ án hình sự／pháp lý cho doanh nghiệp Nhật,doanh nghiệp Việt, v.v.

📩 Bạn có thể chat qua Zalo bất cứ lúc nào.

永井ベトナム法律事務所

弁護士　永井義直

日本で暮らすベトナムの人たちへ、労務問題、お金トラブル、契約トラブル、交通事故、男女トラブルなどの法律支援をしています。

無料チャット相談をしています。

Zaloへご連絡ください。