Xin chào,
Tôi là luật sư Yoshinao Nagai – chuyên hỗ trợ người Việt đang làm việc tại Nhật Bản.
Hôm nay, tôi sẽ giải thích về một cái bẫy nguy hiểm mà bạn có thể gặp phải khi bị thương trong lúc làm việc.
Đó là khi công ty nói những câu như:
“Đừng làm hồ sơ tai nạn lao động (労災)”
hoặc
“Hãy đi khám bằng bảo hiểm y tế (健康保険)”.
【Trường hợp của bạn Ly】
Ly là thực tập sinh làm việc tại một nhà máy thực phẩm.
Trong lúc làm việc trên dây chuyền, bạn đã bị máy cắt sâu vào ngón tay.
Bạn lập tức báo cho cấp trên, nhưng lại nhận được câu trả lời như sau:
“Làm thủ tục tai nạn lao động thì rắc rối lắm, cứ dùng bảo hiểm y tế đi. Phần còn lại công ty sẽ trả.”
Vì không tự tin về tiếng Nhật và lo sợ “nếu cãi lại có thể bị đuổi việc”, Ly đã làm theo lời công ty.
Kết quả là ——
- Chi phí phẫu thuật và đi viện tự trả: khoảng 7万円
- Không thể làm việc trong 3 tháng, thu nhập giảm mạnh
- Công ty chỉ hỗ trợ trong tháng đầu tiên
- Ngón tay bị hạn chế cử động, đến nay vẫn còn đau
Ly đã chia sẻ với tôi như sau:
“Nếu lúc đó tôi chỉ cần nói một câu ‘Đây là tai nạn khi làm việc’, thì có lẽ cuộc sống bây giờ đã khác…”
Nếu ngay từ đầu được xử lý theo diện tai nạn lao động (労災) ——
- Chi phí điều trị: được nhà nước chi trả toàn bộ
- Trong thời gian nghỉ việc: được nhận khoản bồi thường tương đương khoảng 80% tiền lương
- Di chứng: cũng được bồi thường nếu để lại hậu quả lâu dài
Vì đã không làm thủ tục tai nạn lao động, Ly đã phải chịu thiệt hại rất lớn.
※ Đây là trường hợp giả định.
【1】Vì sao công ty không muốn xử lý theo diện tai nạn lao động? Tại sao họ muốn che giấu?
Khi bạn báo cáo bị thương trong lúc làm việc, công ty có thể nói những điều như:
“Làm thủ tục tai nạn lao động phiền phức lắm, cứ dùng bảo hiểm y tế đi”
“Dùng cái nào cũng như nhau thôi, tiền không khác đâu”
“Công ty sẽ trả tiền, lần này đừng làm theo diện tai nạn lao động”
“Ký vào giấy thỏa thuận này đi, coi như mọi chuyện đã ‘giải quyết xong’”
Vậy tại sao họ lại nói như vậy?
Lý do rất đơn giản: tất cả đều vì lợi ích của công ty.
① Sợ bị cơ quan lao động kiểm tra và xử lý
Khi xảy ra tai nạn lao động, cơ quan giám sát lao động có thể đến kiểm tra tình trạng an toàn tại nơi làm việc.
Kết quả là công ty có thể bị chỉ ra thiếu sót trong quản lý an toàn, thậm chí bị hướng dẫn, cảnh cáo hoặc yêu cầu cải thiện.
Vì vậy, công ty thường rất ngại điều này.
② Ngại làm thủ tục giấy tờ
Việc làm hồ sơ tai nạn lao động yêu cầu phía công ty cũng phải chuẩn bị và nộp nhiều giấy tờ.
Để tránh phiền phức, họ thường tìm cách để người lao động tự đi khám bằng bảo hiểm y tế.
③ Không muốn bị công ty mẹ hoặc đối tác biết
Nếu việc xảy ra tai nạn lao động bị công ty mẹ hoặc đối tác biết, uy tín và đánh giá của công ty có thể bị ảnh hưởng.
Vì vậy, họ cố tình “che giấu tai nạn lao động” để tránh bị lộ thông tin ra bên ngoài.
④ Sợ bị yêu cầu bồi thường thiệt hại
Khi tai nạn lao động được công nhận, những thiếu sót trong việc quản lý an toàn của công ty sẽ bị làm rõ.
Điều này có thể dẫn đến việc người lao động yêu cầu bồi thường thiệt hại.
Vì sợ điều đó, công ty thường cố gắng coi như “chưa từng xảy ra”.
Những câu như:
“Đừng dùng bảo hiểm tai nạn lao động”
“Hãy đi khám bằng bảo hiểm y tế”
—— thực chất đều là để bảo vệ lợi ích của công ty.
Họ cho rằng người lao động nước ngoài không hiểu rõ luật và hệ thống của Nhật, nên dễ bị xem nhẹ và lợi dụng.
【2】Không dùng bảo hiểm tai nạn lao động sẽ bị thiệt
Nếu bạn không sử dụng bảo hiểm tai nạn lao động (労災) mà tự dùng bảo hiểm y tế, bạn sẽ chịu nhiều thiệt thòi:
① Phải tự trả chi phí điều trị
Nếu dùng bảo hiểm tai nạn lao động, về nguyên tắc bạn không phải trả tiền điều trị.
Nhưng nếu dùng bảo hiểm y tế, phần chi phí đó sẽ do bạn tự chịu.
② Thu nhập giảm mạnh trong thời gian không thể làm việc
Nếu là tai nạn lao động, bạn có thể nhận khoản bồi thường khoảng 80% tiền lương.
Trong khi đó, bảo hiểm y tế về nguyên tắc không áp dụng cho tai nạn trong giờ làm việc, nên bạn có thể không được hỗ trợ hoặc nhận rất ít.
③ Khó được bồi thường nếu để lại di chứng
Nếu ngay từ đầu bạn dùng bảo hiểm y tế, sự việc có thể bị coi là tai nạn cá nhân, không liên quan đến công việc.
Trong khi đó, nếu là tai nạn lao động, ngay cả những di chứng như:
- Ngón tay khó cử động
- Tê hoặc đau kéo dài
… cũng có thể được xem xét bồi thường tùy theo mức độ.
Nhưng nếu đã xử lý bằng bảo hiểm y tế, sau này bạn sẽ rất khó giải thích rằng đó là tai nạn khi làm việc,
dẫn đến việc khó yêu cầu bồi thường di chứng hoặc yêu cầu trách nhiệm từ công ty.
【3】Bạn có thể yêu cầu công ty bồi thường thiệt hại
Ngoài khoản bồi thường từ bảo hiểm tai nạn lao động, trong một số trường hợp, bạn còn có thể yêu cầu trách nhiệm từ phía công ty.
Ví dụ như các trường hợp sau:
- Máy móc không được đảm bảo an toàn
- Bị ép làm công việc nguy hiểm
- Không được đào tạo đầy đủ về an toàn lao động
Nếu công ty có vấn đề trong việc quản lý an toàn như trên, bạn có thể yêu cầu công ty bồi thường thiệt hại.
Ngoài ra, những khoản mà bảo hiểm tai nạn lao động không chi trả như:
- Tiền bồi thường tổn thất tinh thần
- Thu nhập bị mất trong tương lai (do không thể làm việc như trước)
… cũng có thể nằm trong phạm vi yêu cầu bồi thường.
Đừng nghĩ rằng “chỉ làm thủ tục tai nạn lao động là xong”.
Bạn nên trao đổi với luật sư ít nhất một lần để bảo vệ quyền lợi của mình.
【4】Ảnh hưởng đến tư cách lưu trú (visa)
Nhiều người lo lắng rằng nếu bị thương và không thể làm việc trong thời gian dài thì sẽ ảnh hưởng đến tư cách lưu trú.
Tuy nhiên, nếu được xử lý đúng theo diện tai nạn lao động (労災) và có thể chứng minh rằng bạn không thể làm việc vì đang điều trị, thì sẽ dễ giải thích với Cục Xuất nhập cảnh hơn.
Vì vậy, ngay từ đầu, việc xử lý đúng theo diện tai nạn lao động là rất quan trọng.
【5】Bạn vẫn có thể làm thủ tục tai nạn lao động, kể cả bây giờ
Nếu bạn đang nghĩ:
“Tôi đã lỡ đi khám bằng bảo hiểm y tế rồi…” thì vẫn không sao.
Bạn không cần phải bỏ cuộc.
Dù là bị thương trong lúc làm việc nhưng đã đi khám bằng bảo hiểm y tế,
trong nhiều trường hợp, bạn vẫn có thể chuyển sang bảo hiểm tai nạn lao động sau đó.
- Có trường hợp có thể chuyển trực tiếp tại bệnh viện
- Nếu bệnh viện không hỗ trợ chuyển, bạn có thể hoàn lại tiền cho bảo hiểm y tế, rồi sau đó làm thủ tục tai nạn lao động
Ngoài ra, ngay cả khi công ty không hợp tác,
bạn vẫn có thể tự mình nộp đơn lên cơ quan giám sát lao động (労基署).
Tuy nhiên, việc làm thủ tục tai nạn lao động có thời hạn:
- Chi phí điều trị và trợ cấp nghỉ việc: 2 năm
- Trợ cấp dạng lương hưu: 5 năm
Vì vậy, đừng nghĩ rằng “đã quá muộn”.
Điều quan trọng là hãy hành động càng sớm càng tốt.
Trước hết, hãy cùng kiểm tra xem từ bây giờ bạn còn có thể làm gì.
Kết luận
Nếu bạn bị thương trong lúc làm việc mà không sử dụng bảo hiểm tai nạn lao động,
bạn sẽ phải tự gánh chịu tất cả: chi phí điều trị, thu nhập trong thời gian nghỉ việc và cả bồi thường di chứng.
Điều đó cũng có nghĩa là bạn đang tự từ bỏ những quyền lợi đáng lẽ thuộc về mình.
Và còn một điều rất quan trọng bạn cần biết:
Việc che giấu tai nạn lao động là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.
Nếu công ty che giấu tai nạn lao động hoặc báo cáo sai sự thật,
họ có thể bị xử phạt theo Luật An toàn Lao động với mức phạt lên đến 500.000 yên.
Dù lý do là gì:
“Thủ tục rắc rối”
“Không muốn đối tác biết”
—— thì việc che giấu tai nạn lao động đều không được phép.
Bạn không cần phải làm theo những gì công ty nói.
Bạn có quyền sử dụng đúng quyền lợi của mình.
Tôi là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt đang làm việc tại Nhật Bản,
tập trung vào các vấn đề như tai nạn lao động, lương làm thêm chưa trả, hỗ trợ nghỉ việc, sa thải trái pháp luật…
Nếu bạn cần tư vấn, bạn có thể nhắn tin Zalo để được tư vấn miễn phí.
Hỗ trợ trên toàn quốc, có thể trao đổi bằng tiếng Việt.
Đừng ngần ngại liên hệ.
Hẹn gặp lại bạn.
Tác giả
Luật sư | Văn phòng luật Nagai Việt Nam
Yoshinao Nagai
Luật sư chuyên hỗ trợ người Việt làm việc tại Nhật Bản, mỗi ngày tiếp nhận nhiều trường hợp tư vấn.
Các vấn đề như lương chưa trả, sa thải trái luật, visa, tai nạn lao động… đều có thể liên hệ.
Hỗ trợ toàn quốc, có phiên dịch tiếng Việt.
永井ベトナム法律事務所
弁護士 永井義直
日本で暮らすベトナムの人たちへ、労務問題、お金トラブル、契約トラブル、交通事故、男女トラブルなどの法律支援をしています。
無料チャット相談をしています。
Zaloへご連絡ください。
📩 Tư vấn miễn phí qua Zalo
Nếu bạn đang băn khoăn về vấn đề pháp lý tại Nhật Bản như tiền làm thêm giờ, sa thải, tai nạn lao động, visa hoặc các tranh chấp khác, hãy nhắn tin qua Zalo để được kiểm tra trước.
Kiểm tra qua Zalo
