Q: Visa của tôi đã hết hạn và hiện tôi đang lao động bất hợp pháp. Tôi phải làm thêm giờ mỗi ngày nhưng có thể yêu cầu trả tiền làm thêm giờ không?
永井義直Q：ビザが切れて不法就労しています。毎日残業していますが、残業代は請求できますか？
▪️ Nội dung tư vấn
Tôi đang làm việc cho một công ty phá dỡ tại tỉnh Saitama, Nhật Bản.
Tuy nhiên, thời hạn lưu trú của tôi đã hết và hiện tại tôi đang trong tình trạng quá hạn lưu trú (overstay).
Tôi gần như phải làm thêm giờ mỗi ngày nhưng công ty không trả tiền làm thêm giờ.
Giám đốc nói với tôi rằng:
“Mày đang lao động bất hợp pháp thì làm gì có tiền làm thêm giờ.”
Nếu đang lao động bất hợp pháp thì tôi không được nhận tiền làm thêm giờ sao?
▪️ Kết luận
Không. Ngay cả khi đang lao động bất hợp pháp, bạn vẫn có khả năng yêu cầu thanh toán tiền làm thêm giờ tương ứng với thời gian thực tế đã làm việc.
Đây là một điểm rất quan trọng.
Việc có phải lao động bất hợp pháp hay không là vấn đề thuộc Luật Quản lý Xuất nhập cảnh.
Trong khi đó, việc có phải trả tiền làm thêm giờ hay không là vấn đề thuộc Luật Tiêu chuẩn Lao động.
Hai vấn đề này cần được xem xét riêng biệt.
Công ty không thể nói rằng:
“Vì visa đã hết hạn nên sẽ không trả tiền làm thêm giờ.”
Nếu trên thực tế người lao động làm việc vượt quá thời giờ làm việc theo luật định thì về nguyên tắc có thể yêu cầu khoản tiền lương làm thêm được tính tăng thêm đối với thời gian làm việc đó.
Lý do “vì lao động bất hợp pháp nên không trả tiền” không được chấp nhận
Đúng là việc làm việc tại Nhật Bản trong tình trạng đã hết thời hạn lưu trú có thể phát sinh vấn đề theo Luật Quản lý Xuất nhập cảnh.
Đây là sự thật.
Tuy nhiên, vấn đề đó và vấn đề:
công ty đã yêu cầu người lao động làm việc thì có được phép không trả tiền lương hoặc tiền làm thêm giờ hay không
là hai vấn đề khác nhau.
Không có nghĩa là công ty được phép lợi dụng vị thế yếu của người lao động nước ngoài và bắt họ làm việc không công bằng cách nói rằng:
“Vì mày lao động bất hợp pháp nên không trả lương.”
“Không có tiền làm thêm giờ.”
Hãy lưu giữ chứng cứ
Khi yêu cầu thanh toán tiền làm thêm giờ tại Nhật Bản, điều quan trọng là phải lưu giữ các tài liệu như:
- Thẻ chấm công
- Bảng phân ca/lịch làm việc
- LINE hoặc email
- Dữ liệu ghi nhận thời gian vào làm và tan làm
- Phiếu lương
- Các tài liệu có thể xác định được thời gian thực tế làm việc tại công trường
Điều quan trọng là phải phân biệt và xử lý riêng vấn đề về tư cách lưu trú với vấn đề tiền làm thêm giờ chưa được thanh toán.
Ngay cả khi công ty nói rằng “vì lao động bất hợp pháp nên không có tiền làm thêm giờ”, bạn cũng không nên mặc nhiên tin vào điều đó.
Tác giả
Luật sư Yoshinao Nagai
(Văn phòng luật Nagai Việt Nam)
Là luật sư chuyên hỗ trợ người Việt Nam làm việc và sinh sống tại Nhật Bản, ông Nagai tập trung hỗ trợ các vấn đề như tranh chấp lao động, tai nạn lao động, tai nạn giao thông, tranh chấp về tiền bạc và hợp đồng, tranh chấp nam nữ, ly hôn và yêu cầu bồi thường thiệt hại.
Ông đã làm việc tại Hà Nội hơn 10 năm từ năm 2010, vì vậy ông hiểu khá rõ hoàn cảnh và những khó khăn của người Việt tại Nhật.
Nếu bạn gặp các vấn đề pháp lý như:
- Bị sa thải không hợp lý
- Bị nợ tiền làm thêm giờ
- Bị tai nạn lao động
- Bị tai nạn giao thông
- Có tranh chấp về hợp đồng
- Không được thanh toán tiền
- Là nạn nhân của tội phạm tình dục
- Ngoại tình, tranh chấp nam nữ
- Ly hôn, phân chia tài sản, tiền cấp dưỡng nuôi con
- Hoặc các vấn đề pháp lý khác
Bạn có thể liên hệ tư vấn qua Zalo bất cứ lúc nào.
✔ Hỗ trợ trên toàn Nhật Bản
✔ Có thể tư vấn bằng tiếng Việt
永井ベトナム法律事務所
弁護士 永井義直
